SMIT Buses Joure Friesland The Netherlands 1921-1999

Smit Joure

 1964 ZWH-bus 75, Scania-Vabis-Smit JoureZWH-bus 75, Scania-Vabis/Smit Joure, uit 1964

1968 LAB-bus 17, DAF-Smit Joure

 LAB-bus 17, DAF/Smit Joure, uit 1968
Smit Orion Scania bus
Smit Orion touringcar in Oekraïne
Smit DAF Mercurius 3
 Smit Daf Mercurius

Smit Joure te Joure was een Nederlands bedrijf dat van 1921 tot 1999 carrosserieën voor autobussen en andere bedrijfswagens heeft vervaardigd. Er heeft nooit een relatie bestaan met de vroegere busbouwer Smit Appingedam.

Geschiedenis

Eerste jaren

Smit’s Rijtuig- en Wagenmakerij in Joure werd gesticht in 1917 door Jan Alexander Smit, die het failliete bedrijf van een familielid overnam. Aanvankelijk hield Smit zich vooral bezig met het vervaardigen en verkopen van houten boerenkarren en bakfietsen. In 1921 werd ook de bouw van carrosserieën voor automobielen ter hand genomen en dankzij de uitbreiding met een smederij werd het vanaf 1926 mogelijk ook opleggersen aanhangwagens te gaan bouwen. Door de handel in wagenwielen, een omvangrijke nevenactiviteit, kwam eigenaar Smit in de streek bekend te staan als “Jan Wiel”.

Het bedrijf breidde zich gestaag uit en had in 1937, toen de naam werd gewijzigd in Smit’s Wagen- en Carrosseriefabriek, een grote klantenkring inFriesland en daarbuiten opgebouwd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest Smit noodgedwongen terugvallen op de handel in niet-gemotoriseerde voertuigen, zoals tot boerenwagen verbouwde vrachtwagens, maar ook werden gasgeneratoren vervaardigd.

Na de oorlog

Na de bevrijding werd begonnen met de fabricage van verhuiswagens, cabines voor vrachtwagens (op chassis van onder meer Kromhout) en ‘dental cars’ (rijdende tandartsspreekkamers). De eerste “echte” autobus bouwde Smit in 1948. Dit werd gaandeweg de belangrijkste activiteit. Daarnaast werden grote orders ontvangen van de Koninklijke Landmacht en de Koninklijke Luchtmacht, waardoor een nieuwe fabriek nodig was, die in 1951 werd geopend. Smit was nu in staat steeds grotere aantallen buscarrosserieën te bouwen, op allerlei chassismerken, maar vooralBedford en DAF.

Ook de vormgeving maakte in de jaren vijftig een snelle ontwikkeling door, waarbij karakteristieke Smit Joure-modellen ontstonden met namen alsRoyal Coach en Victoria Coach. Dankzij een grote order van een Zweedse reisorganisatie was Smit aan het eind van de jaren vijftig de grootste exporteur van touringcars in Nederland. Daarnaast zijn de Friese streekvervoerders LAB en ZWH altijd goede klanten geweest.

DAF SMIT nashultabolagen ESKILSTUNA d-800 SWEDEN DAF SMIT nashultabolagen ESKILSTUNA dom-450 SWEDEN1958 DAF SMIT nashultabolagen ESKILSTUNA dom-450 SWEDEN

De grootste doorbraak kwam in 1960 met het type Eldorado, dat tien jaar in productie is gebleven en waarvan de vormgeving, met grote gebogen panoramische zijruiten, opzien baarde. De Duitse fabrikant Gottlob Auwärter – producent van de met soortgelijke ruiten uitgeruste Neoplan bussen – beschuldigde Smit van plagiaat, maar verloor de rechtszaak. In samenwerking met diverse fabrikanten, maar vooral DAF die diverse chassistypen kon leveren, werden er meer dan 650 Eldorado’s gebouwd.

In de jaren zeventig voerde Smit een verregaande stroomlijning door in het productieproces, waarbij steeds meer bussen in serie werden gebouwd. De samenwerking met DAF werd geïntensiveerd, maar daarnaast werden ook Magirus-Deutz bussen opgebouwd. De opvolger van de Eldorado, de Comfortliner, werd op zijn beurt weer opgevolgd door de Euroliner en de met een verhoogde carrosserie uitgeruste Eurohiliner. Een geheel nieuw model had in 1983 de Smit Orion Liner, die in vele soorten en maten kon worden geleverd, met varianten als de Orion Highliner en de Mercurius.

Ook succes had Smit met de bouw van rijdende winkels, eerst op basis van Citroën HY-techniek, later o.a. de bekende SRV-wagens. Hiervoor werd een aparte fabriekshal gebouwd.

Einde

Smit had nog steeds een groot deel van de touringcarmarkt in handen, als fabrikant en ook als wereldwijd handelaar, maar om te kunnen overleven in een veranderende markt, waarbij ook steeds hogere eisen werden gesteld aan het productieproces, werd aansluiting gezocht bij DAF Bus. Dat kocht Smit Joure in 1996, waarna de leiding werd overgenomen door de VDL Groep, eigenaar van DAF Bus. Kort nadat in 1998 nog het nieuwe model Smit Stratos was geïntroduceerd, werd de productie overgebracht naar de Berkhof-vestigingen in Valkenswaard en Heerenveen. Deze laatste was de opvolger van carrosseriefabriek Hainje, die in Friesland altijd Smit’s grote concurrent was geweest. Daarmee kwam in 1999 een einde aan de activiteiten van Smit Joure.

FCB

Uit de as van Smit richtte een aantal oud-medewerkers in mei 2001 het carrosserie- en wagenbouwbedrijf FCB (Friesland Coach Builders) op. Dit voert reparatie-en onderhoudswerkzaamheden uit, aanvankelijk vooral aan Smit-bussen, maar inmiddels aan bussen van allerlei producenten. Men wilde ook nieuwe bussen bouwen, maar vanwege het beperkte budget is dat niet van de grond gekomen.

Museumbussen

1964 DAF B1100, Dutch licence registration XB-79-76 P Kapitein Schagen

DAF B1100 Smit Eldorado uit 1964 van Kapitein te Schagen

Omdat Smit Joure tot laat in de jaren negentig nog bussen gebouwd heeft, zijn nog regelmatig producten van deze fabriek op de weg aan te treffen. Drie echte oldtimers zijn bewaard gebleven, alle drie van het model Smit Eldorado:

  • In de collectie van het Nationaal Bus Museum in Hoogezand bevindt zich de vroegere LAB-bus 17, een DAF B1300 uit 1968.
  • Touringcarbedrijf Kapitein, nu automuseum, te Schagen beschikt over een DAF B1100 uit 1964.
  • Touringcarbedrijf Bergerhof te Mierlo bewaart een DAF MB200 uit 1966.

1946 White LAB Smit Joure B-31746 1946 White LAB Smit Joure B-31746a

1946White Smit Joure

1947 B-6887 Jan Smit, Joure, gemeente Haskerland. Afgegeven 16-8-1923

1947 Daf Smit

1950 Ford V8 Frankrijk carr. Smit Joure B-3927 1954 Austin CXD, carrosserie Smit, Joure. Bouwjaar 1954 B-7164 Nederland 1954 B-7164 Austin CXD with rather flamboyant body by Smit of Joure 1956 Bus-10-Smit-Apingedam-uit-1956-1 1956 Bus-14-Smit-Joure-1 1956 DAF B1300 - Smit Appingedam-Moorman 5 1956 Daf carr.Smit Appingedam Moorman 5 1956 Daf, B1300 P468 Smit Appingedam 1958 DAF SMIT nashultabolagen ESKILSTUNA d-800 SWEDEN 1958 DAF SMIT nashultabolagen ESKILSTUNA dom-450 SWEDEN 1959 Cadillac.Fleetwood.AD5957.SmitJoure.DeVriesAssen.ext.bw 1959 DAF B1500 DL580 Smit Starreveld Zaandam TB-35-42 1959 Volvo B615-Smit Joure tourwagen met 49 zitp Schutte 1960 Ford-transit met een tweede karrosserie van Smit-Joure 1961 Volvo B615-Smit Joure met 47 zitplaatsen Schutte31 1962 Büssing White Cars Heerlensmit-70 1964 DAF B1100, Dutch licence registration XB-79-76 P Kapitein Schagen 1964 OM Tigrotto-Smit Joure nr.2, in 1972 vernummerd in 25 1964 ZWH-bus 75, Scania-Vabis-Smit Joure 1965 23 DAF Smit Joure 1965 DAF TB 160 DD 530, 6 cylinder, 83kW Smit 1965 DAF-bus DAM 154 met carrosserie van Smit Appingedam. 1966 DAF TB160DD530 met een carrosserie van Smit Appingedam gado155exdamtegroningenqy8 1966 Mignon 25 DAF Smit Joure ex Labeto 51 1967 DAF Smit Joure Ex Mignon. 27 1967 VOLVO SMIT ARKE 7 1968 LAB-bus 17, DAF-Smit Joure 1971 lindbergh 25 Fiat Smit garage waterland 1973 DAF Arke DAF+Smit 1977 DAF 1602DH605+Smit, te Doetinchem 1978 1988 SMIT Orion (RAI) (2) 1988 SMIT Orion (RAI) 1989 SMIT 'Riet ter GB-33-89' 1990 SMIT Orion Economy (6-11-120) 1996 SMIT ORION (1) RAI 1996 SMIT ORION (2) RAI 1996 SMIT ORION (3) RAI Arke-Smit-DAF (PR Smit) AUSTIN SMIT JOURE TRAVO 4 TS-72-09 Bus-14-Smit-Joure-2 DAF B1300 - Smit Appingedam-Moorman 5 DAF B1300 - Smit Appingedam-Moorman 5a DAF smit 6 AB-59-69 DAF SMIT 126-3-ret-tours DAF SMIT ARKE 2 ZN-75-44 DAF SMIT ARKE 15 UB-92-21 DAF Smit Joure esa 147 DAF Smit Joure esa 150 DAF SMIT JOURE GEBR. ZOET ELBURG BB-BD-75 DAF SMIT JOURE KOOPMANS-JUBBEGA 2 PB-70-08 DAF SMIT JOURE OORTWIJN 22 OUDE PEKELA ZB-89-71 DAF SMIT JOURE OORTWIJN 26 ALMELO DS-90-02 DAF SMIT JOURE RTM 89 AB-01-56 DAF SMIT JOURE SMIT 17 82-ZB-38 DAF SMIT JOURE TER-RIET 11 BUSSUMS BLOEI VN-39-96 DAF SMIT LABO 7 ZB-75-92 DAF SMIT NAM 6 BD-LV-55 a DAF SMIT NAM 6 BD-LV-55 DAF SMIT ONOG 76 VB-74-DK DAF SMIT VAN HEMPEN 24 BG-ZR-31 ESA 95 DAF B1527 Smit Appingedam (Ex Veenstra ) ESA 100-1. Mercedes Benz. OP 3500 Smit Appingedam gado154exdam154tegroninvv9 Lindbergh bus 25 Smit Joure Muijs 120 ex ESA 158133-2 DAF SB3000-DKSB585L Smit Joure novio 800 smit-joure-daf-sb225 VT-20-HT Scania Vabis Carros. SMIT Joure Ned

Scania Vabis CarrosSeriefabriek Smit NV Joure

smit 6 Smit DAF Mercurius 3 Smit Euroliner+DAF (1) Smit Eurolioner+DAF (2) SMIT JOURE 101 ESA149 arch JHarmsen 1DAF SB1600 DS 470 ESA SMIT Joure 102 ESA150 voor gemeentehuis Marum arch JHarmsen 2150 DAF SB1600-DS 605 ESA. SMIT JOURE SCHUTTE 4 ZWOLLE PB-10-13

Ford Smit Joure

Smit Jupiter+DAF (Coll_BT) SMIT KLEIS 15 COEVORDEN VB-73-60 SMIT Orion (4) Immage Smit Orion Scania bus SMIT SCHUTTE 15 UB-11-34 smit-60 smit-joure scania-vabis FH-30-02 smit-joure-daf VOLVO SMIT ARKE 3 UB-15-97 VOLVO SMIT CLUB CONTINENTAL

######

Buses + more Carrosseriefabriek Loeffen, Wijchen the Netherlands

Carrosseriefabriek Loeffen, Wijchen

loeffen-wijchen-1Korte familiegeschiedenis van het carrosseriebedrijf Loeffen uit Wijchen (door Kees Dekker)

Het begon allemaal met opa Gerrit. Hij was timmerman en bouwde in 1928 een woonhuis aan de Heumenseweg te Alverna. Samen met zijn vrouw Wies kregen ze er 7 kinderen. In 1948 startte Gerrit in een schuurtje achter het huis een carrosseriebedrijf. De zaken gingen goed en vier jaar later (1e steenlegging 28-02-1952) kon het schuurtje worden vervangen door een loods waarin ook ruimte was voor een spuiterij. (zie de foto hieronder)

loeffen-wijchen-2

Oudste zoon Jan kwam de onderneming versterken en kreeg in 1958 gezelschap van zijn broer Harry.

Er zijn prachtige familieverhalen uit die tijd. Vooral over Wies, zij was een echte duizendpoot. Ze was niet alleen moeder van zeven kinderen, maar ze werkte ook volop mee in het carrosseriebedrijf. Ze kon platen walsen voor de cabines, stond mee te sleutelen en zorgde dat iedereen genoeg onderdelen had. En dan te bedenken dat ze ook nog vroedvrouw was. Als er in de buurt iemand moest bevallen, dan waste ze razendsnel haar handen, schoot in een schone schort en sprong op de fiets.

kemper-twist-Loeffen-026_585_352_90

Kemper en van Twist Loeffen

Over de “oude fabriek” is rond 1970 één grote staalconstructie heengebouwd en afgewerkt waarna de oude fabriek daaronder werd afgebroken. Tijdens deze enorme uitbreiding en nieuwbouw ging de productie uiteraard gewoon door.

kemper-twist-Loeffen-114_585_352_90

Kemper en van Twist Loeffen

Uiteindelijk groeide carrosseriebedrijf Loeffen in de jaren tachtig wederom uit haar jasje. Er was echter geen ruimte meer in Alverna, daarom werd er nieuw gebouwd aan de Christiaan Huygensstraat in Wijchen.

kemper-twist-Loeffen-086_585_352_90

Kemper en van Twist Loeffen

Het huis en de loodsen aan de Heumenseweg te Alverna kwamen leeg te staan. In 1988 zijn deze aangekocht door kleinzoon Geert-Jan, waardoor nu al de derde generatie Loeffen op deze plek zich met een onderneming gevestigd heeft: Loeffen tuin- en interieurdecoraties.

kemper-twist-Loeffen-041_585_352_90 (1)

Kemper en van Twist Loeffen

Ondertussen was de nieuwste fabriek in 1985 in gebruik genomen. Dit was een modern groot complex met een ruim terrein en met een moderne lakkerij waarin drie vrachtwagencombinaties separaat gespoten konden worden.

kemper-twist-Loeffen-122_585_352_90

Kemper en van Twist Loeffen

In 1995 viel plotseling het doek omdat Harry Loeffen (Jan Loeffen had zich vanwege gezondheidsredenen al jaren eerder uitgekocht) de grond en gebouwen verkocht aan de nog grotere buurman Nooteboom Trailers die deze fabriekshallen integreerde in hun eigen fabriekshallen. Overigens ging het bij de aankoop van “Carrosseriefabriek Loeffen” door Nooteboom alleen maar om de grond en gebouwen omdat hun specialiteit bestaat uit het maken van speciale trailers en diepladers voor zware transporten.

Er werken ongeveer 500 mensen bij deze firma. Ook wil het bedrijf nog meer uitbreiden, maar dat kan niet meer in Wijchen. Daarom is er al industriegrond aangekocht in de naburige gemeente Beuningen.

De “goodwill” klantenkaartenbak carrosseriebouw is toen overgedaan aan een andere reeds bestaande carrosseriefabriek op het industrieterrein van Wijchen, namelijk de firma Jaspers, die nu nog steeds bestaat. Bijna al het voltallige personeel van Loeffen is toen meeverhuisd naar Jaspers.

loeffen-wijchen-3
Opel Blitz

loeffen-wijchen-4
Büssing

loeffen-wijchen-5
van Twist

fotoboek-Loeffen-097-scania

Scania-Vabis

fotoboek-Loeffen-099-hogra

Hogra

fotoboek-Loeffen-102

Bedford?

fotoboek-Loeffen-115-kromhout

Kromhout

loeffen-verbouwing-1

verbouwing 1970

loeffen-verbouwing-2

verbouwing 1970

loeffen-verbouwing-3

verbouwing 1970

(foto’s coll. Kees Dekker en fam Loeffen)

It became Jaspers and after that Gerrits Jaspers.

That’s it