NACO Nederlandsche Auto Car Onderneming the Netherlands

Nederlandsche Auto Car Onderneming

32

De N.V. Nederlandsche Auto Car Onderneming (NACO) was een openbaar vervoerbedrijf te Alkmaar, oorspronkelijk gevestigd te Purmerend. Ze heeft als autobusonderneming bestaan van 1924 tot de fusie met de Noord-Zuid-Hollandse Vervoermaatschappij (NZHVM) te Haarlem op 1 juli 1972.

Geschiedenis

Oprichting en groei

De oprichters van de NACO waren de Purmerender onderneming Fa. F.A. de Raadt & J. Kistemaker met de lijndienst anno 1924: Hoorn – Purmerend – Amsterdam en anno 1925: Purmerend – Zaandam, en de Hoornse J.B. Post, die anno 1922 de lijndienst Hoorn – Enkhuizen had. Naast hun eigen lijndienstbedrijven was hun doelstelling deelnemers aan de in 1928 in Amsterdam te houden Olympische Spelen van en naar de verschillende locaties te vervoeren. Ook wilden ze uitstapjes door Nederland gaan verzorgen. Amsterdam kreeg de Spelen echter pas in 1928. Ondertussen werden de ambities van de NACO gericht op het streekvervoer in Noord-Holland. Medeoprichter Post verliet het bedrijf in mei 1930 en ging verder met de WACO. F.A. de Raadt & J. Kistemaker bleven directeur van de NACO.

01 Trots staat Jacob Kistemaker naast zijn bus. De mensen zijn hun huis uit gekomen om mee op de foto te gaan.

Trots staat Jacob Kistemaker naast zijn bus. De mensen zijn hun huis uit gekomen om mee op de foto te gaan.

In de periode na 1931 kende de NACO een grote expansie. Het overgrote deel van de autobuslijnen in Noord-Holland ten noorden van het Noordzeekanaal kwam in NACO-handen door overname van de bedrijven De Raadt & Kistemaker (1931), Bellekom te Egmond aan Zee (1931), Vethaak en Hellingman (1932), Van Geelen & Van den Berkhoff (1938), Van den Hoff & Ton (1942), Kuip (1942), Groot (1942), Zeemeeuw (1942), Stormvogels (1943), Westfriesche Auto Car Onderneming (WACO, zelf ook het resultaat van vele overnames, 1943), Autobusdienst “Noord Holland” (1944) en Stadsverkeer (1948). In dit gebied hebben alleen de Zaanstreek en Landsmeer, waar de ENHABO actief was, nooit tot het vervoergebied van de NACO behoord, ook stadsverkeer Den Helder en Texel niet.

Overname door NS

In 1940 werd de NACO overgenomen door de ATO – een dochteronderneming van de Nederlandse Spoorwegen – en werd daardoor een tweedekringsbedrijf binnen het NS-concern. Dit hield in dat de NACO een eigen bestuur had dat verantwoording aflegde aan het bestuur van ATO. In 1942 werd de NACO een eerstekringsbedrijf, een rechtstreekse dochter van de NS.

In 1946 hervatte het bedrijf de lijn Alkmaar – Leeuwarden / Heerenveen via de Afsluitdijk, die in het begin van de Tweede Wereldoorlog was gestaakt. De exploitatie vond plaats in samenwerking met de in Friesland opererende Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM), in opdracht van de ATO, die de lijn tot 1940 zelf geëxploiteerd had. In 1948 gingen de rechten over naar NACO en NTM zelf.

Door ruil van lijnen met de NZHVM te Haarlem werd het vervoergebied scherper afgebakend. In 1947 ruilde de NACO de lijn Haarlem – Bloemendaal met de NZHVM voor Purmerend – Beemster – De Rijp – Graft. In 1949 respectievelijk 1956 kwam de NACO in het bezit van de buslijnen van Amsterdam naar Purmerend en Volendam, opvolgers van de Waterlandse tram. Zij stond hierbij de lijnen van Haarlem en Beverwijk naar IJmuiden af aan de NZHVM. De NACO behield wel haar lijn Alkmaar – Beverwijk – Santpoort – Haarlem.

In 1959 werd het eiland Marken in het lijnennet opgenomen door een verbinding over de in 1957 aangelegde dam naar het vasteland.

Na de opening in 1968 van de IJtunnel in Amsterdam behielden de Waterlandse lijnen aanvankelijk hun standplaats aan de Valkenweg in Amsterdam-Noord bij het pontveer naar de De Ruijterkade. Bij Amsterdam CS was toen onvoldoende standplaatscapaciteit aanwezig. Daarom werden de NACO-lijnen later via de IJtunnel naar het Waterlooplein verlegd. In 1972, toen de NACO de NZH werd, kwam hun standplaats tegenover het CS op de Prins Hendrikkade bij de Sint-Nicolaaskerk.

In 1970 nam de NACO de stadsdienst Beverwijk over van het busbedrijf Gebr. Oosterom. Een jaar later volgde de allerlaatste overname door de NACO, van de NHADO te Bergen (NH), die al voor 50% in NS-handen was.

Fusie met NZH

In 1972 fuseerde de NACO met de NZHVM, waarbij de naam van de laatste (kortweg NZH) gehandhaafd bleef. De NZH hield de naam NACO in stand voor haar activiteiten te water. De BV Rederij NACO, die onder meer tot 2002 met het MS Bep Glasius de veerdienst Enkhuizen – Stavoren exploiteerde, is nu een onderdeel van Connexxion.

Trivia

  • In 1935 was de NACO afnemer van het allereerste chassis van de Nederlandse fabriek Kromhout, een autobus met chassisnummer B101.
  • De NACO was ook actief in het touringcarvervoer en had zich aangesloten bij de reisorganisaties Cebuto en Caravan Tours.
  • Anders dan vrijwel alle Nederlandse busbedrijven gebruikte de NACO tot het einde toe lijnletters in plaats van lijnnummers. Zo reed lijn A van Purmerend naar Amsterdam en lijn Z van Egmond aan Zee naar Alkmaar. Omdat er veel meer dan 26 lijnen bestonden en het alfabet dus ‘op’ was, werden ook dubbele lettercombinaties toegepast: lijn AB reed van Bergen naar IJmuiden en lijn VW van Volendam naar Amsterdam. Naast de voor de reizigers zichtbare letter of lettercombinatie vermeldde het dienstregelingboekje voor elke lijn ook een lijnnummer, dat niet op de bussen werd aangegeven. Zo was lijn H van Haarlem naar Monnickendam ook lijn 11, terwijl lijn HB van Beverwijk naar Wormer tevens bekendstond als lijn 45. Na de fusie met de NZH werden de lijnletters vervangen door geheel nieuwe lijnnummers. Om overlapping te voorkomen met NZH-lijnnummers werden voor het eerst in Nederland lijnnummers boven de 100 gebruikt.
  • NACO-bus 4740, een LeylandWerkspoor bolramer-streekbus uit 1959, was gerestaureerd door het NZH-Vervoermuseum te Haarlem, maar werd in 2002 na een zware aanrijding total loss verklaard. Het wrak is verkocht aan een particulier die pogingen doet tot herstel.

1937 Kromhout-naco-img463 1966 Leyland Den Oudsten » 7591 NACO 7500 AN02536 bus oprichter NACO conductrices NACO 1949 De Raadt & Kistenmaker G-58602 Kromhout carr. Verheul (1940) NACO GX-5436 Bedford carr. Verheul NACO-bus GZ-92 NACO-bus GZ-94727 GZ-94722 GZ-93049 3x Crossley GZ-67 Crossley carr. De Schelde GZ-94728 NACO-bus. 09. Kromhout bus in (slaap)kamer (foto Niestadt) GZ-94728 NACO-bus Kromhout NACO - N.V. Nederlandsche Auto Car Onderneming NACO 32 NACO 305 NACO 350 NACO 533 NACO 646 NACO 697 NACO 816 NACO 1003 NACO 1012 NACO 1032 NACO 1038 NACO 1760 NACO 1782 NACO 1991 NACO 2049, Lijn W, Pont Velsen (1955) naco 2105.large NACO 2438, Lijn AG, Castricum aan Zee (1958) Scania Vabis NACO 5150 NACO 5172 NACO 5328 NACO 5615 (1956) Verheul NACO 5634 (1957) AEC Verheul NACO 7746 NACO Alkmaar 999, Lijn 98, Stationsplein Alkmaar (1973) Leyland Verheul NACO Alkmaar 1013 Stationsplein Alkmaar (1949) NACO Alkmaar 1017, 1776, 1742, Friese Brug Alkmaar (1952) NACO Alkmaar 1038, Adelaarsweg NACO Alkmaar 1742, Doetinchem (1950) b NACO Alkmaar 1742, Doetinchem (1950) NACO Alkmaar 2427, Lijn AD, Zaandam (1949) Scania Vabis NACO Alkmaar 2566 Scania Vabis SB-06-14 Monnickendam 1960 tuuur NACO Alkmaar 5151, Prins Hendrikkade Leyland Verheul NACO Alkmaar 6705, Lijn KA, Kanaalkade Alkmaar (1972) DAF NACO Alkmaar 6709, Lijn 106, Stationsplein Alkmaar (1972) DAF NACO Alkmaar 6721, Lijn W, Stationsweg Alkmaar DAF NACO Alkmaar 6726, Lijn X, Stationsplein Alkmaar NACO Alkmaar 7523, Waterlooplein Leyland NACO Alkmaar 7524, Stationsweg Alkmaar Leyland NACO Alkmaar 7630, Lijn W (1967) Leyland NACO Alkmaar, Velsertunnel (1957) NACO Alkmaar, Velsertunnel, Beverwijk (1957) NACO Alkmaar NACO Badge NACO bus 5062 Amsterdam Waterlooplein Leyland Verheul NACO bus 7062 Hoorn NS Leyland van Hool NACO bus Scania Vabis Verheul NACO NACO logo op mouw NACO NB-60-69, Stationsplein Alkmaar, (1955) Naco Stormvogel 0690 NACO, Speeltoren Monnickendam (1959) by Library of Amsterdam Public Transport NTM Leeuwarden 4201, Lijn SB, Terpstraat Wieringermeer (1960)

 

This is a part off the buses from NACO that drove around in the Netherlands

Buses Fa. F.A. DE RAADT en J. KISTEMAKER – NACO Purmerend The Netherlands

Buses Fa. F.A. de Raadt & J. Kistemaker – NACO Purmerend The Netherlands

http://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandsche_Auto_Car_Onderneming

01

De Raadt en Kistenmaker Purmerend

02 niet opa Cor de Raadt

opa Cor de Raadt oprichter NACO

Uit commentaar van de fam. de Raadt zelf blijkt dat dit niet Opa de Raadt,

de oprichter is. Misschien gewoon een chauffeur dus. Wie het weet mag het 

laten weten dan vul ik het aan.

03

conductrices NACO 1949

04

G-58602 Kromhout carr. Verheul (1940) NACO

05

GX-5436 Bedford carr. Verheul NACO-bus

06

GZ-92 NACO-bus

07

GZ-94727 GZ-94722 GZ-93049 3x Crossley GZ-67 Crossley carr. De Schelde

08

GZ-94728 NACO-bus

09

Kromhout bus in (slaap)kamer (foto Niestadt)

10

NACO 32

11

Dodge NACO 533

12

Leyland Verheul NACO 816

1

NACO 2049, Lijn W, Pont Velsen (1955)

2

NACO 2438, Lijn AG, Castricum aan Zee (1958) Scania Vabis

3

NACO 5150

4Leyland NACO 5172

5NACO 5328

6NACO 5615 (1956) Verheul

7NACO 5634 (1957) AEC Verheul

8

Hanomag Henschel F 20 NACO 7746

9

NACO Alkmaar 999, Lijn 98, Stationsplein Alkmaar (1973) Leyland Verheul

10

NACO Alkmaar 1013 Stationsplein Alkmaar (1949)

11

NACO Alkmaar 1017, 1776, 1742, Friese Brug Alkmaar (1952)

12

NACO Alkmaar 1038, Adelaarsweg

13

NACO Alkmaar 1742, Doetinchem (1950) b

14NACO Alkmaar 1742, Doetinchem (1950)

15

NACO Alkmaar 2427, Lijn AD, Zaandam (1949) Scania Vabis

16

Scania Vabis NACO Alkmaar 2566 SB-06-14 Monnickendam 1960 tuuur

17

NACO Alkmaar 5151, Prins Hendrikkade Leyland Verheul

18NACO Alkmaar 6705, Lijn KA, Kanaalkade Alkmaar (1972) DAF

19

NACO Alkmaar 6709, Lijn 106, Stationsplein Alkmaar (1972) DAF

20NACO Alkmaar 6721, Lijn W, Stationsweg Alkmaar DAF

21

NACO Alkmaar 6726, Lijn X, Stationsplein Alkmaar

22NACO Alkmaar 7523, Waterlooplein Leyland

23

NACO Alkmaar 7524, Stationsweg Alkmaar Leyland

24NACO Alkmaar 7630, Lijn W (1967) Leyland

25

NACO Alkmaar, Velsertunnel (1957)

26NACO Alkmaar, Velsertunnel, Beverwijk (1957)

27

NACO bus 5062 Amsterdam Waterlooplein Leyland Verheul

28

NACO bus 7062 Hoorn NS Leyland van Hool

29NACO NB-60-69, Stationsplein Alkmaar, (1955)

30

NTM Leeuwarden 4201, Lijn SB, Terpstraat Wieringermeer (1960)

31Scania Vabis Verheul NACO

32

LOGO

Met dank aan google en alle fotografen wiens prachtige foto’s ik heb mogen gebruiken.