ZABO Zwijndrechtse Auto Bus Onderneming – carrosseriebedrijf The Netherlands 1923 — 2008

ZABO

zabo-logo

Aan de betekenis van de naam ZABO (Zwijndrechtse Auto-Bus Onderneming) zou men in feite geen carrosseriebedrijf uit herleiden, maar meer een bedrijf met autobus lijndiensten en inderdaad, daar is het allemaal wel mee begonnen.

ZABO Volvo BBA BraBenA bus 658

De historie van de naam ZABO gaat terug tot 9 juni 1923, toen de heer Aart de Jong een busdienst opende vanuit Zwijndrecht via Rijsoord naar Rotterdam. In deze periode na de Eerste Wereldoorlog werden op grote schaal busbedrijfjes opgericht om in de groeiende verplaatsingsbehoefte te voorzien. In 1925 breidde De Jong zijn werkterrein uit door de overname van de concurrerende Auto Omnibusdienst “Rijsoord”, van de ondernemer B. de Koning. In 1933 trok hij zich uit het openbaar vervoer terug, om onder de naam “De Jong’s Autobedrijf” een eigen touringcarbedrijf te beginnen. Na jaren van problematische bedrijfsvoering, maakte een brand in de garage in mei 1937, waarbij alle bussen verloren gingen, een einde aan de activiteiten van de ZABO als vervoerbedrijf. De lijndiensten werden overgenomen door collega RAGOM, die in september 1938 tenslotte ook de vergunningen van ZABO overnam. De ZABO bleef daarna bestaan als lege NV.

ZABO Kromhout BBA BraBenA bus 651 Stad Amsterdam

Bussenbouw
Op de plaats waar nu (nog) de carrosseriefabriek ZABO te vinden is, stond aanvankelijk de boerderij van de heer G. Groenenboom (de eerste eigenaar van de RAGOM). In april 1936 verkocht hij zijn bedrijf aan de heer J(oost) Ravesteyn Sr, die reeds eigenaar was van de Sliedrechtse busonderneming ESOO. Zijn broer P. Ravesteyn was mede-eigenaar van het Vlaardingse vervoerbedrijf EVAG. Een onderdeel van EVAG was een flinke carrosseriewerkplaats, waar in eigen beheer autobussen werden gebouwd. Deze afdeling werd in 1940 verzelfstandigd en ondergebracht in de lege NV, eigendom van J. Ravesteyn. De directie werd mede gevoerd door zijn zwager de heer J. Dinkla. Hierdoor werd ZABO leverancier van bijna alle autobussen voor ESOO en RAGOM.

ZABO GUY TP bus 123

Al spoedig moest de bouw van autobussen, vanwege de Duitse bezetting, gestaakt worden. Gedurende de oorlogsjaren werden merendeels reparatieopdrachten uitgevoerd. Ook de reparatie van gasgeneratoren werd een belangrijke bron van bestaan. Na de bevrijding nam de directie en bedrijfsleiding een speurtocht door het gehele land om aan materiaal te komen. Hiermee kon de carrosseriebouw opnieuw in gang gezet worden. Een nog groter probleem was het tekort aan vakbekwaam personeel, waardoor de groei van het bedrijf beperkt werd.

ZABO bba 386

Stadsbussen
Opdrachten waren er voldoende. Zeker toen ook de grote Brabantse streekvervoerder BBA een belangrijk aantal orders plaatste. De contacten tussen BBA en ZABO resulteerden in een succesvol type stadsbus; de Volvo-Zabo-City-Coach. Hier bouwde ZABO er tussen 1959 en 1965 58 exemplaren van (serie 525-582). Voor de stadsdienst in Zwolle bestelde ook Schutte een 14-tal exemplaren (4 t/m 14 en 22 t/m 24). Het personeelsbestand groeide tot 52 medewerkers.

TP-bus met ZABO-carrosserie

In 1971 werd de naastgelegen woning van de familie den Otter aangekocht en gesloopt. Op het vrijgekomen perceel werd een nieuwe bedrijfshal gebouwd. Nogmaals teisterde een brand de ZABO. In de nacht van 6 op 7 september 1981 brandde de oude werkplaats geheel uit. Er werden verstrekkende beslissingen genomen en er verrees een nieuw kantoor met werkruimte. Nu uitgegroeid tot 2500 m². Door het verdwijnen van veel kleinere busondernemingen (die vaste klant bij ZABO waren) vond tegen het einde van de jaren ’70 een sterke teruggang van de autobusbouw plaats. Vooral toen de grootste klant (BBA) de bussen centraal inkocht, betekende dit voor ZABO de doodsteek. In 1985 werd voor NWH de laatste autobus gebouwd.

volvo 27

Een voorlichtingswagen voor het Regionaal Energiebedrijf Dordrecht uit 1987 werd het laatste voertuig voorzien van een ZABO-carrosserie. Nieuw emplooi werd gevonden in het aanpassen van Mercedes-Benz-autobussen aan de Nederlandse keuringseisen. Andere activiteiten waren de fabricage van pneumatische deuren voor brandweerwagens en polyester noodluiken voor bussen. De laatste jaren van het bestaan van ZABO kenmerkten zich hoofdzakelijk door herstel en onderhoud aan bedrijfswagen en bussen van diverse ondernemingen.

Bron: nr. 48 van de Stichting Oud Ridderkerk (verkregen via de Oudheidkamer Ridderkerk).

 ZABO Ridderkerk

Op 1 maart sluit ZABO Ridderkerk z’n deuren. De afgelopen jaren hield ZABO zich onder andere bezig met schadeherstel en onderhoud van autobussen. Tot het einde van de jaren 80 werden er ook complete autobussen gebouwd. Deze bussen werden met name geleverd aan streekvervoerders die niet tot het NS concern behoorden, zoals de Twee-Provinciën, de BBA (in de jaren 70 verreweg de grootste klant), Tensen Soest, Noord-Westhoek en Schutte Zwolle. In de jaren 80 werden de streekvervoerbedrijven steeds meer gedwongen om standaard bussen aan te schaffen. Daardoor liep de bussen productie steeds meer terug. De laatste streekbussen werden geleverd aan de Noord-Westhoek.

Ter gelegenheid van de naderende sluiting heeft de Stichting Oud Ridderkerk een tentoonstelling georganiseerd en een boekje uitgegeven. In dit boekje staan een groot aantal foto’s van autobussen waaronder een aantal unieke exemplaren zoals de dubbeldekker die in de jaren vijftig aan de TP werd geleverd. Tijdens de tentoonstelling werd o.a. een schaalmodel/plantenbak getoond van een luze toerwagen van de BraBenA, de toerwagen afdeling van de BBA. De tijdens de tentoonstelling getoonde foto’s zijn allemaal terug te vinden in het boekje. Gelukkig zijn er nog de nodige ZABO bussen bewaard gebleven. De verschillende museum stichtingen hebben er een aantal in bezit. Ook rijden er nog een aantal ZABO bussen rond als Camper. De laatste ZABO lijnbussen reden bij Arriva. Deze ex Noordwesthoek bussen kwamen in 2003 nog terug naar hun geboortegrond rondom Dordrecht/Ridderkerk. Doordat de nieuwe bussen voor de concessie DAV (Drechtsteden, Alblasserwaard, Vijheerenlanden) niet op tijd geleverd konden worden moest Arriva zich een aantal maanden behelpen met oude bussen. Hieronder waren 2 ZABO bussen. In 2004 kwam zo’n bus nog even bij de HTM terecht als groepsvervoerbus, maar lang heeft dat niet geduurd.

Drie generaties ZABO stadsbussen van de BBA voor het nageslacht bewaard door de Stichting Veteraan Autobussen

De Arriva 3999 behoorde tot de twee laatste ZABO lijnbussen in active dienst. Toen deze foto in 2004 gemaakt werd was die tijd inmiddels voorbij. Met lijn 90 Utrecht-Rotterdam kwam de bus o.a. door Ridderkerk, de vestigingsplaats van ZABO

Schutte Zwolle was vaste klant bij ZABO en kocht in 1971 een drietal Volvo B57-ZABO stadsbussen. Daarna ging Schutte over op de aanschaf van bussen met een Hainje Carrosserie.

Tensen Soest was een belangrijke klant van ZABO. Voor Tensen bouwde ZABO zowel toer als lijnbussen in verschillende maten. Een groot aantal ZABO bussen van Tensen is uiteindelijk nog bij de VAD terecht gekomen. Meer Tensen foto’s zijn hier te vinden.

De Twee Provinciën schaftte in de jaren 60 en 70 grote aantallen ZABO bussen aan. Deze kwamen na de overname van TP bij Westnederland terecht.
1948 volvo 48
1948 Volvo nr. 32 Tensen 38
1948 zabo-volvo-nr-32-tensen-38
1948 ZABO TP Bus
1948-zabo-tp-bus
1949 ZABO GUY ARAB x 2 1949 ZABO HK20141007 Twee Provincieen
1949-zabo-hk20141007-twee-provincieen
1949 ZABO Kromhout TP 1 1949 ZABO Kromhout TP 2 1949 ZABO Kromhout x twee + ZABO GUY ARAB x drie 1950 ZABO Bedford
ZABO 1950
1951 Een Guy toerwagen van de TP met carrosserie van ZABO
1951-een-guy-toerwagen-van-de-tp-met-carrosserie-van-zabo
1951 Leyland Royal Tiger-toerwagen met een carrosserie van Zabo
1951-leyland-royal-tiger-toerwagen-met-een-carrosserie-van-zabo
1953 bba 703 volvo zabo den bosch
1953-bba-703-volvo-zabo-den-bosch
1954 ZABO BBA bussen 372-651 AutobusRAI in 1954
1954-zabo-bba-bussen-372-651-autobusrai
1954 ZABO Ford transit bba 326 1 1956 brabena 654 volvo zabote 1956 brabena 658 volvo zabo 1957 brabena 660 volvo zabo breda 1957 Volvo Bus 28 Tensen
1957-volvo-bus-28-tensen
1958 Bus nr.1 Volvo tensen
1958-bus-nr-1-volvo-tensen
1958 ZABO GUY Arab
1958 ZABO Guy Arab
1959 Scania Vabis Goliath TP 240 74 pass + Guy Victory TP 260 RAI
1959-scania-vabis-goliath-tp-240-74-pass-guy-victory-tp-260-rai
1959 Scania Vabis Goliath TP 240 74 pass
1959-scania-vabis-goliath-tp-240-74-pass
1960 Volvo- ZABO City Coach  BBA 549
1960-volvo-zabo-city-coach-bba-549
My beautiful picture
1961 zabo-bus-46-volvo-tensen-grave-garage-sva
1961 Scania-Vabis en carroserie ZABO
1961-scania-vabis-en-carroserie-zabo
1961 Volvo BBA ZABO City Coach
1961-volvo-bba-zabo-city-coach549
1961 Volvo Tensen 47
1961 zabo-volvo-tensen-47
1961 Volvo van gog44
1961-volvo-van-gog44-zabo-carr.
1961 Volvo-ZABO City Coach stadsbus nr.8 Schutte32
1961-volvo-zabo-city-coach-stadsbus-nr-8-schutte32
1961 ZABO Bus nr.46 Volvo Tensen Soest Museumbus
1961-zabo-bus-nr-46-volvo-tensen-soest-museumbus
1961 ZABO Volvo Autobus Tensen 46 erfg compr
1961-zabo-bus-nr-46-volvo-tensen-soest-museumbus
1962 Volvo B57-ZABO nr.2 Schutte 53
1962-volvo-b57-zabo-nr-2-schutte-53
1962 Volvos 59-49 kleur Van Gog-bus oorspronkelijke kleuren. Links de 59 en rechts de 49 Rotterdam CS
1962 zabo-volvos-59-49-kleur-van-gog-bus-oorspronkelijke-kleuren-links-de-59-en-rechts-de-49-rotterdam-cs
1968 Volvo van gog70
1968 zabo-volvo-van-gog70
1972 Volvo B57-ZABO met 32 zitplaatsen Schutte 36
1972-volvo-b57-zabo-met-32-zitplaatsen-schutte-36
1973 Volvo, B58-50 ZABO
1973-volvo-b58-50-zabo
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
1975-daf-zabo
1975 DAF-streekbus Noord-Westhoek 2, met carrosserie van ZABO.
1975-daf-zabo
My beautiful picture
1978-bus-nr-18-20-volvos-tensen-soest-spakenburg-garage
1978 Volvo B58-ZABO Tensen18
1978 Zabo Volvo WC Tensen Soest
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
1991-mercedes-benz-o405-met-mannheimer-zabo-carrosserie
1997 Mercedes-Benz O405G met carrosserrie van ZABO
1997-mercedes-benz-o405g-met-carrosserrie-van-zabo
ZABO’s without Date:
BBA bus tilburg DAF-ZABO body
bba-bus-tilburg-daf-zabo-body
bba sva Volvo 110 en daf 603
bba-sva-volvo-110-en-daf-603
Bus 1 Volvo Tensen
bus-1-volvo-tensen-zabo
My beautiful picture
bus-10-12-zabo’s-volvos-tensen-soest-spakenburg-garage
Bus 10 Volvo Tensen Soest
bus-10-zabo-volvo-tensen-soest
Bus 30 Volvo Tensen Soest
bus-30-zabo-volvo-tensen-soest
Bus 31 Volvo tensen richting Spakenburg
bus-31-zabo-volvo-tensen-richting-spakenburg
My beautiful picture
bus-nr-24-zab0-volvo-tensen-soest-spakenburg-garage
My beautiful picture
bus-nr-25+26-zab0-volvos-tensen-soest-garage
My beautiful picture
bus-nr-26-en-29-zabo-volvos-tensen-soest-garage
My beautiful picture
bus-nr-10-zabo-volvo-tensen-soest-garage
Bus nr.28 - 96 - Tensen Volvo
1973 bus-nr-10-zabo-volvo-tensen-soest-garage
Context Bus nr.10 Tensen Volvo+NBM station Baarn
context-bus-nr-10-zabo-tensen-volvo+nbm-station-baarn
DAF bba 542
zab0-daf-bba-542
DAF-ZABO van de BBA
daf-zabo-van-de-bba-584
Producent ZABO treeplank erfg TP-bus met ZABO-carrosserie
tp-bus-met-zabo-carrosserie
Volvo - ZABO 'City Coach' BBA 549
volvo-zabo-city-coach-bba-549
volvo 27
zabo-volvo-27-van gog
volvo 37
zabo-volvo-37-van gog
Volvo Tensen 01
volvo-tensen-01-zabo-wc tensen-soest
Volvo Tensen 29
zabo-volvo-wc tensen-soest-29
Volvo Tensen 37
zabo-volvo-tensen-37
ZABO bba 326 2
volvo-zabo-bba-326-2
ZABO bba 386
guy arab-zabo-bba-386
ZABO bba 455 volvo
zabo-bba-455-volvo
zabo bba708 + 723
DAF zabo-bba708+723
ZABO Brandweerwagen ZABO DAF 603 + 549
zabo-daf-603-549 daf/volvo
???????????????????????????????
zabo-daf//volvo-bba-549
ZABO DAF bba 542
zabo-daf-bba-542
ZABO DAF bba 603
zabo-daf-bba-603
zabo daf bba 741
zabo-daf-bba-741
zabo daf bba 742b
zabo-daf-bba-742
zabo daf bba709
zabo-daf-bba-709
zabo daf bba729
zabo-daf-bba-729
zabo daf bba732
zabo-daf-bba-732
zabo daf bba735
zabo-daf-bba-735
zabo daf bba743 + 744
zabo-daf-bba-744+743
ZABO DAF Blauw
zabo-daf-blauw
ZABO DAF De Jong
zabo-daf-wit de jong intratours
ZABO DAF GB6299
zabo-daf-gb6299
SONY DSC
zabo-daf-gevangenenbus-veenhuizen022
ZABO DAF nwh 16
zabo-daf-nwh-16
ZABO DAF nwh 25
zabo-daf-nwh-25
ZABO DAF nwh 65
zabo-daf-nwh-65
ZABO DAF nwh 69
zabo-daf-nwh-69
ZABO DAF-VOLVO bba 549
zabo-daf-volvo-bba-549
ZABO GUY TP bus 123
zabo-guy-tp-bus-123
ZABO jong de 104
zabo-jong-de-104
ZABO Kromhout BBA BraBenA bus 651 Stad Amsterdam
zabo-kromhout-bba-brabena-bus-651-stad-amsterdam
ZABO Volvo Arke
zabo-volvo-arke
ZABO Volvo BA 110
zabo-volvo-ba-110
ZABO Volvo bba 324
zabo-volvo-bba-324
ZABO Volvo BBA BraBenA bus 658
zabo-volvo-bba-brabena-bus-658
ZABO Volvo Tensen bus 46 Lieren
zabo-volvo-tensen-bus-46-lieren
ZABO VolvoTensen bus 6 Utrecht CS
zabo-volvo-wc-tensen-bus-6-utrecht-cs
zabo-logo
That’s it
Advertisements

WERKSPOOR Buses and more 1828 – 1989

Werkspoor

Werkspoor N.V.
Werkspoormotor.jpg
Oprichting 1828
Opheffing 1989
Oorzaak einde gebrek aan orders
Oprichter(s) Paul van Vlissingen, Abraham Dudok van Heel
Hoofdkantoor Amsterdam, Zuilen (Utrecht)
Producten machines, rollend materieel
Portaal  Portaalicoon Economie

Werkspoor-gebouwen op Oostenburg, Amsterdam.

Bestand:Overdracht van de eerste in Nederland gebouwde electrische locomotief Weeknummer 51-48 - Open Beelden - 78250.ogv
 http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/5/5b/Overdracht_van_de_eerste_in_Nederland_gebouwde_electrische_locomotief_Weeknummer_51-48_-_Open_Beelden_-_78250.ogv/Overdracht_van_de_eerste_in_Nederland_gebouwde_electrische_locomotief_Weeknummer_51-48_-_Open_Beelden_-_78250.ogv.360p.webm
Bioscoopjournaal uit 1951. Bij Werkspoor te Utrecht worden in 1951 de eerste elektrische locomotieven gebouwd van de 1200-serie.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
 Paul van Vlissingen, olieverfschilderij vanJan Braet von Überfeldt.

Werkspoor N.V., de verkorte en later de officiële handelsnaam van de Koninklijke Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel, was een Nederlandse machinefabriek, bekend door onder meer (scheeps)stoommachines, motoren en rollend materieel. Het bedrijf is in 1828 opgericht door Paul van Vlissingen en Abraham Dudok van Heel met steun van koning Willem I.

Geschiedenis

Ontstaan en groei

Het bedrijf, oorspronkelijk gevestigd in Amsterdam (Oostenburg), was al opgericht in 1826 door Paul van Vlissingen als een reparatiewerkplaats voor stoommachines voor de Amsterdamse Stoombootmaatschappij, waarvan hij mede-oprichter was. In 1827 werd een voormalige rokerij van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie gehuurd om uit te breiden. Nadat Abraham Dudok van Heel in 1828 compagnon was geworden, kreeg het bedrijf de naam ‘Fabriek van Stoom- en Andere Werktuigen, onder de firma Van Vlissingen & Dudok van Heel.

Omstreeks 1850 was Werkspoor de grootste machinefabriek van Nederland. Het bedrijf telde toen circa 1.000 werknemers. Men vervaardigde er onder meer stoommachines, stoomketels en machinerieën voor de suikerindustrie, en van 1843 tot 1846 ook enkele stoomlocomotieven. In deze periode werd aan de fabriek het predicaat Koninklijk verleend. Het bedrijf was mede afhankelijk van regeringsorders. In 1871 werd de onderneming gereorganiseerd, omdat men in financiële problemen was geraakt bij de bouw van de Moerdijkbrug. Het nieuwe bedrijf, een naamloze vennootschap, kreeg de naam ‘Koninklijke Fabriek van Stoom- en andere Werktuigen’. Rond 1890 kwam ook dit bedrijf in moeilijkheden. Het werd vanaf 1891 voortgezet met financiële hulp van de machinefabriek Stork als ‘Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en spoorwegmaterieel’.

Expansie

De vervaardiging van dit laatste product beperkte zich aanvankelijk tot spoorwagons en dergelijke, maar in 1897 kreeg het bedrijf een order van de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij voor 40 locomotieven naast 400 goederenwagons. Daartoe werden in 1897 op Oostenburg drie grote fabriekshallen gebouwd (zie foto), ontworpen door de architect A.L. van Gendt. Naast deze productie van rollend materieel bleef Werkspoor ook actief op het gebied van de scheepsmachinerieën en vervaardigde het bedrijf in 1910 de eerste dieselmotor voor een zeegaand schip, de Vulcanus, in opdracht van de Bataafsche Petroleum Maatschappij. Verder nam men begin 20e eeuw de productie van koelmachines ter hand, als licentiehouder van de firma Linde.

In 1916 verhuisde de fabricage van spoorrijtuigen en staalconstructies naar het industrieterrein Lage Weide in Nieuw Zuilen, tegenwoordig een subwijk in Utrecht. Een nieuw fabriekscomplex voor 1600 arbeidsplaatsen verrees daar en ter huisvesting is de De Lessepsbuurt ontstaan. In Utrecht zijn enkele beroemde bruggen gebouwd, zoals de Waalbrug bij Nijmegen, de Bommelse Brug bij Zaltbommel, en de Moerdijkbrug.

In 1929 werd het telegramadres Werkspoor de officiële naam van het bedrijf.

Na de Tweede Wereldoorlog

In de eerste jaren na de bevrijding had Werkspoor veel werk aan het herstel van beschadigd Nederlands spoor- en tramwegmaterieel. Ook werden ten behoeve van de Nederlandse Spoorwegen vele locomotieven, spoorwegrijtuigen en treinstellen gebouwd. Deze orders moesten in veel gevallen gedeeld worden met de andere Nederlandse spoorwegindustrieën Beijnes en Allan. Door de onafhankelijkheid van Indonesië was Nederlands-Indië als afzetgebied voor het rollend materieel van Werkspoor weggevallen, maar wel werd in 1951, mede dankzij de internationale contacten van prins Bernhard, een grote order verworven uit Argentinië ter waarde van 225 miljoen gulden. Met het uitvoeren hiervan was zeven jaar gemoeid, waartoe het fabriekspersoneel werd uitgebreid van 2000 naar 5000 man.

In 1954 fuseerde het bedrijf met Stork en bleef het bestaan als onderdeel van de Verenigde Machinefabrieken Stork-Werkspoor (VMF).

Rond 1968 had Werkspoor zoveel orders (onder meer voor de bouw van de NS-treinstellen Plan V en een grote serie Amsterdamse trams), dat werk werd uitbesteed aan de Duitse fabrikant Düwag. Desondanks had de afdeling rollend materieel (Rolma) weinig toekomstperspectief, omdat het bedrijf na het aflopen van de Argentijnse order alleen aan de Nederlandse markt leverde. De directie heeft de afdeling Rolma in 1972 gesloten. Treinstel 840 van de NS is het laatste gebouwde rollend materieel (afgeleverd in 1972).

In 1989 werd Stork-Werkspoor overgenomen door het Finse concern Wärtsilä.

Nevenactiviteiten

Vliegtuigbouw

Werkspoor heeft een bescheiden bijdrage geleverd aan de Nederlandse vliegtuigbouw. In 1925 was de fabriek betrokken bij de bouw van de eerste Nederlandse helikopter vanluchtvaartpionier Albert Gillis von Baumhauer, die verloren ging in 1930. In dat jaar kreeg Werkspoor van KLM-directeur Albert Plesman de opdracht een vrachtvliegtuig te bouwen, naar een ontwerp van Joop Carley. De ontwikkeling, in samenwerking met Pander, ging gepaard met problemen aan de motor (oververhitting). In 1931 maakte de Jumbo zijn eerste vlucht. Het enige exemplaar vloog twee jaar voor de KLM als vrachtvliegtuig en daarna nog zeven jaar als lesvliegtuig. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werd het toestel vernietigd tijdens een bombardement.

Bussenbouw

Werkspoor was zowel voor als na de Tweede Wereldoorlog actief in de bouw van autobuscarrosserieën. In de late jaren veertig werden 195 Crossley-bussen gebouwd voor destreekvervoerbedrijven waarvan NS de aandelen in handen had. Daarna bouwde Werkspoor zeven jaar lang geen bussen, maar in de tweede helft van de jaren vijftig stapte de fabriek weer in deze markt op verzoek van NS, die wilde voorkomen dat de grote carrosseriebouwer Verheul een monopolie zou verwerven. Verheul was al in staat om bussen met een zelfdragende carrosserie te bouwen en Werkspoor moest dat volgens NS ook kunnen. In de jaren 1956-1962 werden aan de NS-dochterondernemingen 477 exemplaren van de Leyland-Werkspoor “bolramer-streekbus” geleverd. Er was octrooi verkregen op de speciale bolvormige antireflex-voorruit, een vinding van Werkspoors hoofdingenieur Hofstede. Ook de stadsvervoerbedrijvenvan Utrecht, Arnhem en Rotterdam kochten een aantal bussen bij Werkspoor. In 1962 droeg Werkspoor de autobusdivisie over aan Hainje te Heerenveen. De bolle Werkspoor-voorruit is daarna nog vele jaren toegepast op bussen van Zwitsers fabrikaat.

Radiotelescoop[bewerken]

In 1956 bouwde Werkspoor samen met Philips, het KNMI en een aantal Nederlandse universiteiten de Dwingeloo Radiotelescoop.

Hyperbare zuurstoftank

In 1959 bouwde Werkspoor de eerste voor medische doeleinden gebruikte hyperbare zuurstoftank voor het Wilhelmina Gasthuis te Amsterdam. De tank is na de fusie tot het AMCmeeverhuisd naar het pand aan de Meibergdreef en wordt daar nog altijd gebruikt.

Na Werkspoor

Het Werkspoormuseum in het voormalige Admiraliteitsgebouw aan de Oostenburgergracht.

 Het Werkspoormuseum in het voormaligeAdmiraliteitsgebouw aan deOostenburgergracht.

In Amsterdam bevond zich het Werkspoormuseum. Het was sinds 1950 gevestigd op Oostenburg in een voormalige lijnbaan van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Dit 500 meter lange gebouw dateert van 1660. De begane grond toont voorwerpen uit de tijd van de V.O.C., de eerste verdieping is gewijd aan het industriële verleden van Werkspoor. Het museum, tevens representatief als Stork Ontvangscentrum, was niet openbaar toegankelijk en is uiteindelijk in 2011 definitief gesloten. Voor onderbrengen van de collectie bij andere musea werd door eigenaar Stork in 2012 een oplossing gezocht.

De in 2002 geplaatste spoorbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, ten behoeve van spoorverdubbeling tussen Amsterdam en Utrecht, heeft de naam Werkspoorbrug gekregen omdat deze vlakbij het oude fabriekscomplex van Werkspoor ligt. De ernaast liggende brug uit 1966 heet Demkaspoorbrug, naar de Demka-staalfabriek in de omgeving.

Op 12 september 2009 werd aan de Amsterdamsestraatweg 569 in Utrecht het Museum van Zuilen geopend, met daarin een grote Werkspoor-collectie, speciaal van de fabriek te Utrecht (Zuilen). De komst van Werkspoor naar Zuilen heeft de ontwikkeling van deze (tot 1954 zelfstandige) gemeente bevorderd.

Op 10 december 2013 werd een door Werkspoor gebouwd stuk van de Bommelse brug aan de Amsterdamsestraatweg, op de hoek St.-Ludgerusstraat, dicht bij het Museum van Zuilen geplaatst. Een monumentaal eerbetoon aan de arbeiders die aan deze brug werkten. Zij woonden in de omgeving van het brugdeel.

Rollend materieel

Een overzicht van door Werkspoor na de Tweede Wereldoorlog gebouwd spoor- en trammaterieel.

Nederlandse Spoorwegen

Locomotieven

Treinstellen[bewerken]

Rijtuigen[bewerken]

GVB (Amsterdam)

HTM (Den Haag)

RET (Rotterdam)

  • Metro: 5000-serie.
  • Trams: 300- en 600/1600-serie.

Portretten van Werkspoor-producten

Stoommachine in een suikerfabriek in Suriname.

Stoomlocomotief NS 3301 (ex HSM 671).

VERHEUL Truck, Bus and Coach builders Waddinxsveen The Netherlands

Verheul1934 Krupp OD4-N132, Krupp, Verheul, GTM 101 Renpaard M-43728--PB-34-68

(construction)Verheul logo

Buses, Coaches and Trucks

 1955-68 Verheul Holland Coach stadsbus 134 uit 1955, GEVU, Utrecht, gevolgd door Leyland-Verheul LVS560 stadsbus 6 uit 1968, GVG, Groningen.
 Verheul Holland Coach stadsbus 134 uit 1955, GEVU, Utrecht, gevolgd door Leyland-Verheul LVS560 stadsbus 6 uit 1968, GVGGroningen.
1960 Leyland-Verheul voorstadsbus 73 uit 1960, Maarse & Kroon, AalsmeerLeyland/Verheul voorstadsbus 73 uit 1960, Maarse & Kroon, Aalsmeer.
1941 Interieur van de Amsterdamse bus 157 (Kromhout-Verheul) uit 1941Interieur van de Amsterdamse bus 157 (Kromhout/Verheul) uit 1941
1965 Stationsplein Arnhem 20 juli 1965 BUT-Verheul Diesels en TrolleybussenKarakteristieke achterkanten van BUT-Verheul-stadsbussen (trolley en diesel) in Arnhem, 1965

The Car industry Verheul N.V.

was a Dutch manufacturer of buses and trucks to Waddinxveen, which existed under that name from 1900 to 1970.

History

The history of Verheul, derived from a car factory to Waddinxveen, corresponds to that of many other body factories. Dirk Verheul, the owner since 1900, began after the first world war with the building of bodywork. In the 1930s the factory has become one of the largest in this field in the Netherlands. On many buses and chassis brands were recommended truck s produced. In particular, collaboration with the Dutch kromhout .

In 1948 presented Verheul and kale on the RAI-Exhibition VB48-buscarrosserie the self-supporting. In these first years after the liberation took Verheul also actively participating in the reconstruction of the Dutch public transport. The number of required buses was larger than one could handle and therefore spent Verheul the coach work by Crossley and large series Scania-Vabis buses out to the aircraft manufacturers Fokker and Aviolanda and the De Schelde shipyard.

From 1958 took Verheul construction of complete kromhout-coaches to hand, with only the engines delivered kromhout. To this Covenant came in 1963 another end, because after the takeover of AEC Verheul’s other partner by Leyland created a close cooperation between Verheul and Leyland-Holland in Aalsmeer. One went on under the name Leyland Motor Corporation NV.

The Verheul-factory was destroyed by fire on december 9, 1970. On this place arose then the Dutch subsidiary of British Leyland. The name Verheul was no longer used and Carbodies were no longer built. The construction of standard local buses was continued by Den Oudsten to Woerden .

Branches

A planned new factory at the Henegouwerweg Waddinxveen along national road 12, could by the circumstances of war only after 1945 be put into operation. This complex was known as factory A and served for the construction of large bus series. The original location to the clay Quay in Waddinxveen was called henceforth factory B and was selected for the construction of smaller numbers of coaches. Because Verheul in the 1950s large orders got from coaches for the City and regional transport, was on 25 november 1955 in Apeldoorn opened a new factory (C) , which, however, not long existed and was closed on 1 november 1962.

Products

Verheul was a well-known Builder of buses. Decades had a lot of city buses, Intercity buses and coaches in a body of Netherlands Verheul. Part of this was built on a chassis of brands like Kromhout, AEC or Leyland, MAN, DAF, but also built many self-supporting body works with components of Kromhout, AEC (such as the VB20 and VB10 ) and Leyland (such as the Holland Coach bus and the Royal Holland Coach local bus).

Verheul built in the 1950s and 1960s large series city buses for GVB (Amsterdam), F (Utrecht) and HTM (the Hague). Also has many buses for the Verheul subsidiaries of the NS produced, such as Citosa, NACO, NTM, NZHVM, NBM, VAD and South Easter and for private carriers and GTW, Maarse & Crown and NAO .

Built In 1966 Verheul 25 coaches of the type CSA order of Hainje  for the HTM. In 1967-69 Verheul designed and built a series of 130 standard Intercity buses from the Leyland Verheul LVB668 type for the then still at NS and later at the ESO connected bus companies. Until 1988, this was the standard model for the Dutch public transportation, but there was no longer himself came to Verheul.

Verheul also has exported buses, in the 1950s to include Uruguay and Argentina (on ACLO-chassis, another name for AEC) and Suriname and in the sixties to France and Israel .

1939 Kromhout TB-4LK Verheul NB-19-56Kromhout TB4/Verheul-bus uit 1939, Enhabo, Landsmeer.

1941 Kromhout-Verheul-bus 157, Gemeentetram AmsterdamKromhout/Verheul-bus 157 uit 1941, Gemeentetram Amsterdam.

1949 BUT-Verheulmuseumtrolleybus 101, GVA, ArnhemBUT/Verheul museumtrolleybus 101 uit 1949, GVA, Arnhem.

1949 BUT Verheul Trolley 109 Groningen 1965Groningse BUT Verheul trolleybus 109 uit 1949, GVG.

Special Holland Coach, Leyland-Verheul bus 5563 van de VAD in de kleuren van het touringcarbedrijf Dusseldorp.Special Holland CoachLeyland-Verheul bus 5563 van de VAD in de kleuren van het touringcarbedrijf Dusseldorp

1957 Leyland Verheul stadsbus 27, GEVU, Utrecht.Leyland/Verheul stadsbus 27 uit 1957, GEVU, Utrecht.

1958 Kromhout TBZ100-Verheul stadsbus 327, HTM,Den Haag.Kromhout TBZ100/Verheul stadsbus 327 uit 1958, HTMDen Haag.

1957 Interieur van Kromhout TBZ100 Verheul stadsbus 281, GVB (Amsterdam)Interieur van Kromhout TBZ100/Verheul stadsbus 281 uit 1957, GVB (Amsterdam)

1958 Leyland Verheul GADO 4400 Huisstijl Nationaal BusmuseumLeyland-Verheul streekbus 4400 uit 1958, GADO,Hoogezand.

1961 Leyland-Verheul stadsbus 68, GVG, Groningen.Leyland/Verheul stadsbus 68 uit 1961, GVG, Groningen.

1961 Leyland-Verheul semitouringcar 4282,Citosa, Waddinxveen.Leyland/Verheul semi touringcar 4282 uit 1961, Citosa, Waddinxveen.

1965 Haarlemse Leyland-Verheul stadsbus 5372.Haarlemse Leyland-Verheul stadsbus 5372 uit 1965

1966 Volvo-Verheul streekbus 4326, BBA, Breda.Volvo/Verheul streekbus 432 uit 1966, BBA, Breda.

1968 Leyland-Verheul LVB668standaard streekbus 1107, Westnederland (ex-Citosa), Boskoop.