WERKSPOOR Buses and more 1828 – 1989

Werkspoor

Werkspoor N.V.
Werkspoormotor.jpg
Oprichting 1828
Opheffing 1989
Oorzaak einde gebrek aan orders
Oprichter(s) Paul van Vlissingen, Abraham Dudok van Heel
Hoofdkantoor Amsterdam, Zuilen (Utrecht)
Producten machines, rollend materieel
Portaal  Portaalicoon Economie

Werkspoor-gebouwen op Oostenburg, Amsterdam.

Bestand:Overdracht van de eerste in Nederland gebouwde electrische locomotief Weeknummer 51-48 - Open Beelden - 78250.ogv
 http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/5/5b/Overdracht_van_de_eerste_in_Nederland_gebouwde_electrische_locomotief_Weeknummer_51-48_-_Open_Beelden_-_78250.ogv/Overdracht_van_de_eerste_in_Nederland_gebouwde_electrische_locomotief_Weeknummer_51-48_-_Open_Beelden_-_78250.ogv.360p.webm
Bioscoopjournaal uit 1951. Bij Werkspoor te Utrecht worden in 1951 de eerste elektrische locomotieven gebouwd van de 1200-serie.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
 Paul van Vlissingen, olieverfschilderij vanJan Braet von Überfeldt.

Werkspoor N.V., de verkorte en later de officiële handelsnaam van de Koninklijke Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel, was een Nederlandse machinefabriek, bekend door onder meer (scheeps)stoommachines, motoren en rollend materieel. Het bedrijf is in 1828 opgericht door Paul van Vlissingen en Abraham Dudok van Heel met steun van koning Willem I.

Geschiedenis

Ontstaan en groei

Het bedrijf, oorspronkelijk gevestigd in Amsterdam (Oostenburg), was al opgericht in 1826 door Paul van Vlissingen als een reparatiewerkplaats voor stoommachines voor de Amsterdamse Stoombootmaatschappij, waarvan hij mede-oprichter was. In 1827 werd een voormalige rokerij van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie gehuurd om uit te breiden. Nadat Abraham Dudok van Heel in 1828 compagnon was geworden, kreeg het bedrijf de naam ‘Fabriek van Stoom- en Andere Werktuigen, onder de firma Van Vlissingen & Dudok van Heel.

Omstreeks 1850 was Werkspoor de grootste machinefabriek van Nederland. Het bedrijf telde toen circa 1.000 werknemers. Men vervaardigde er onder meer stoommachines, stoomketels en machinerieën voor de suikerindustrie, en van 1843 tot 1846 ook enkele stoomlocomotieven. In deze periode werd aan de fabriek het predicaat Koninklijk verleend. Het bedrijf was mede afhankelijk van regeringsorders. In 1871 werd de onderneming gereorganiseerd, omdat men in financiële problemen was geraakt bij de bouw van de Moerdijkbrug. Het nieuwe bedrijf, een naamloze vennootschap, kreeg de naam ‘Koninklijke Fabriek van Stoom- en andere Werktuigen’. Rond 1890 kwam ook dit bedrijf in moeilijkheden. Het werd vanaf 1891 voortgezet met financiële hulp van de machinefabriek Stork als ‘Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en spoorwegmaterieel’.

Expansie

De vervaardiging van dit laatste product beperkte zich aanvankelijk tot spoorwagons en dergelijke, maar in 1897 kreeg het bedrijf een order van de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij voor 40 locomotieven naast 400 goederenwagons. Daartoe werden in 1897 op Oostenburg drie grote fabriekshallen gebouwd (zie foto), ontworpen door de architect A.L. van Gendt. Naast deze productie van rollend materieel bleef Werkspoor ook actief op het gebied van de scheepsmachinerieën en vervaardigde het bedrijf in 1910 de eerste dieselmotor voor een zeegaand schip, de Vulcanus, in opdracht van de Bataafsche Petroleum Maatschappij. Verder nam men begin 20e eeuw de productie van koelmachines ter hand, als licentiehouder van de firma Linde.

In 1916 verhuisde de fabricage van spoorrijtuigen en staalconstructies naar het industrieterrein Lage Weide in Nieuw Zuilen, tegenwoordig een subwijk in Utrecht. Een nieuw fabriekscomplex voor 1600 arbeidsplaatsen verrees daar en ter huisvesting is de De Lessepsbuurt ontstaan. In Utrecht zijn enkele beroemde bruggen gebouwd, zoals de Waalbrug bij Nijmegen, de Bommelse Brug bij Zaltbommel, en de Moerdijkbrug.

In 1929 werd het telegramadres Werkspoor de officiële naam van het bedrijf.

Na de Tweede Wereldoorlog

In de eerste jaren na de bevrijding had Werkspoor veel werk aan het herstel van beschadigd Nederlands spoor- en tramwegmaterieel. Ook werden ten behoeve van de Nederlandse Spoorwegen vele locomotieven, spoorwegrijtuigen en treinstellen gebouwd. Deze orders moesten in veel gevallen gedeeld worden met de andere Nederlandse spoorwegindustrieën Beijnes en Allan. Door de onafhankelijkheid van Indonesië was Nederlands-Indië als afzetgebied voor het rollend materieel van Werkspoor weggevallen, maar wel werd in 1951, mede dankzij de internationale contacten van prins Bernhard, een grote order verworven uit Argentinië ter waarde van 225 miljoen gulden. Met het uitvoeren hiervan was zeven jaar gemoeid, waartoe het fabriekspersoneel werd uitgebreid van 2000 naar 5000 man.

In 1954 fuseerde het bedrijf met Stork en bleef het bestaan als onderdeel van de Verenigde Machinefabrieken Stork-Werkspoor (VMF).

Rond 1968 had Werkspoor zoveel orders (onder meer voor de bouw van de NS-treinstellen Plan V en een grote serie Amsterdamse trams), dat werk werd uitbesteed aan de Duitse fabrikant Düwag. Desondanks had de afdeling rollend materieel (Rolma) weinig toekomstperspectief, omdat het bedrijf na het aflopen van de Argentijnse order alleen aan de Nederlandse markt leverde. De directie heeft de afdeling Rolma in 1972 gesloten. Treinstel 840 van de NS is het laatste gebouwde rollend materieel (afgeleverd in 1972).

In 1989 werd Stork-Werkspoor overgenomen door het Finse concern Wärtsilä.

Nevenactiviteiten

Vliegtuigbouw

Werkspoor heeft een bescheiden bijdrage geleverd aan de Nederlandse vliegtuigbouw. In 1925 was de fabriek betrokken bij de bouw van de eerste Nederlandse helikopter vanluchtvaartpionier Albert Gillis von Baumhauer, die verloren ging in 1930. In dat jaar kreeg Werkspoor van KLM-directeur Albert Plesman de opdracht een vrachtvliegtuig te bouwen, naar een ontwerp van Joop Carley. De ontwikkeling, in samenwerking met Pander, ging gepaard met problemen aan de motor (oververhitting). In 1931 maakte de Jumbo zijn eerste vlucht. Het enige exemplaar vloog twee jaar voor de KLM als vrachtvliegtuig en daarna nog zeven jaar als lesvliegtuig. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werd het toestel vernietigd tijdens een bombardement.

Bussenbouw

Werkspoor was zowel voor als na de Tweede Wereldoorlog actief in de bouw van autobuscarrosserieën. In de late jaren veertig werden 195 Crossley-bussen gebouwd voor destreekvervoerbedrijven waarvan NS de aandelen in handen had. Daarna bouwde Werkspoor zeven jaar lang geen bussen, maar in de tweede helft van de jaren vijftig stapte de fabriek weer in deze markt op verzoek van NS, die wilde voorkomen dat de grote carrosseriebouwer Verheul een monopolie zou verwerven. Verheul was al in staat om bussen met een zelfdragende carrosserie te bouwen en Werkspoor moest dat volgens NS ook kunnen. In de jaren 1956-1962 werden aan de NS-dochterondernemingen 477 exemplaren van de Leyland-Werkspoor “bolramer-streekbus” geleverd. Er was octrooi verkregen op de speciale bolvormige antireflex-voorruit, een vinding van Werkspoors hoofdingenieur Hofstede. Ook de stadsvervoerbedrijvenvan Utrecht, Arnhem en Rotterdam kochten een aantal bussen bij Werkspoor. In 1962 droeg Werkspoor de autobusdivisie over aan Hainje te Heerenveen. De bolle Werkspoor-voorruit is daarna nog vele jaren toegepast op bussen van Zwitsers fabrikaat.

Radiotelescoop[bewerken]

In 1956 bouwde Werkspoor samen met Philips, het KNMI en een aantal Nederlandse universiteiten de Dwingeloo Radiotelescoop.

Hyperbare zuurstoftank

In 1959 bouwde Werkspoor de eerste voor medische doeleinden gebruikte hyperbare zuurstoftank voor het Wilhelmina Gasthuis te Amsterdam. De tank is na de fusie tot het AMCmeeverhuisd naar het pand aan de Meibergdreef en wordt daar nog altijd gebruikt.

Na Werkspoor

Het Werkspoormuseum in het voormalige Admiraliteitsgebouw aan de Oostenburgergracht.

 Het Werkspoormuseum in het voormaligeAdmiraliteitsgebouw aan deOostenburgergracht.

In Amsterdam bevond zich het Werkspoormuseum. Het was sinds 1950 gevestigd op Oostenburg in een voormalige lijnbaan van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Dit 500 meter lange gebouw dateert van 1660. De begane grond toont voorwerpen uit de tijd van de V.O.C., de eerste verdieping is gewijd aan het industriële verleden van Werkspoor. Het museum, tevens representatief als Stork Ontvangscentrum, was niet openbaar toegankelijk en is uiteindelijk in 2011 definitief gesloten. Voor onderbrengen van de collectie bij andere musea werd door eigenaar Stork in 2012 een oplossing gezocht.

De in 2002 geplaatste spoorbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, ten behoeve van spoorverdubbeling tussen Amsterdam en Utrecht, heeft de naam Werkspoorbrug gekregen omdat deze vlakbij het oude fabriekscomplex van Werkspoor ligt. De ernaast liggende brug uit 1966 heet Demkaspoorbrug, naar de Demka-staalfabriek in de omgeving.

Op 12 september 2009 werd aan de Amsterdamsestraatweg 569 in Utrecht het Museum van Zuilen geopend, met daarin een grote Werkspoor-collectie, speciaal van de fabriek te Utrecht (Zuilen). De komst van Werkspoor naar Zuilen heeft de ontwikkeling van deze (tot 1954 zelfstandige) gemeente bevorderd.

Op 10 december 2013 werd een door Werkspoor gebouwd stuk van de Bommelse brug aan de Amsterdamsestraatweg, op de hoek St.-Ludgerusstraat, dicht bij het Museum van Zuilen geplaatst. Een monumentaal eerbetoon aan de arbeiders die aan deze brug werkten. Zij woonden in de omgeving van het brugdeel.

Rollend materieel

Een overzicht van door Werkspoor na de Tweede Wereldoorlog gebouwd spoor- en trammaterieel.

Nederlandse Spoorwegen

Locomotieven

Treinstellen[bewerken]

Rijtuigen[bewerken]

GVB (Amsterdam)

HTM (Den Haag)

RET (Rotterdam)

  • Metro: 5000-serie.
  • Trams: 300- en 600/1600-serie.

Portretten van Werkspoor-producten

Stoommachine in een suikerfabriek in Suriname.

Stoomlocomotief NS 3301 (ex HSM 671).

NACO Nederlandsche Auto Car Onderneming the Netherlands

Nederlandsche Auto Car Onderneming

32

De N.V. Nederlandsche Auto Car Onderneming (NACO) was een openbaar vervoerbedrijf te Alkmaar, oorspronkelijk gevestigd te Purmerend. Ze heeft als autobusonderneming bestaan van 1924 tot de fusie met de Noord-Zuid-Hollandse Vervoermaatschappij (NZHVM) te Haarlem op 1 juli 1972.

Geschiedenis

Oprichting en groei

De oprichters van de NACO waren de Purmerender onderneming Fa. F.A. de Raadt & J. Kistemaker met de lijndienst anno 1924: Hoorn – Purmerend – Amsterdam en anno 1925: Purmerend – Zaandam, en de Hoornse J.B. Post, die anno 1922 de lijndienst Hoorn – Enkhuizen had. Naast hun eigen lijndienstbedrijven was hun doelstelling deelnemers aan de in 1928 in Amsterdam te houden Olympische Spelen van en naar de verschillende locaties te vervoeren. Ook wilden ze uitstapjes door Nederland gaan verzorgen. Amsterdam kreeg de Spelen echter pas in 1928. Ondertussen werden de ambities van de NACO gericht op het streekvervoer in Noord-Holland. Medeoprichter Post verliet het bedrijf in mei 1930 en ging verder met de WACO. F.A. de Raadt & J. Kistemaker bleven directeur van de NACO.

01 Trots staat Jacob Kistemaker naast zijn bus. De mensen zijn hun huis uit gekomen om mee op de foto te gaan.

Trots staat Jacob Kistemaker naast zijn bus. De mensen zijn hun huis uit gekomen om mee op de foto te gaan.

In de periode na 1931 kende de NACO een grote expansie. Het overgrote deel van de autobuslijnen in Noord-Holland ten noorden van het Noordzeekanaal kwam in NACO-handen door overname van de bedrijven De Raadt & Kistemaker (1931), Bellekom te Egmond aan Zee (1931), Vethaak en Hellingman (1932), Van Geelen & Van den Berkhoff (1938), Van den Hoff & Ton (1942), Kuip (1942), Groot (1942), Zeemeeuw (1942), Stormvogels (1943), Westfriesche Auto Car Onderneming (WACO, zelf ook het resultaat van vele overnames, 1943), Autobusdienst “Noord Holland” (1944) en Stadsverkeer (1948). In dit gebied hebben alleen de Zaanstreek en Landsmeer, waar de ENHABO actief was, nooit tot het vervoergebied van de NACO behoord, ook stadsverkeer Den Helder en Texel niet.

Overname door NS

In 1940 werd de NACO overgenomen door de ATO – een dochteronderneming van de Nederlandse Spoorwegen – en werd daardoor een tweedekringsbedrijf binnen het NS-concern. Dit hield in dat de NACO een eigen bestuur had dat verantwoording aflegde aan het bestuur van ATO. In 1942 werd de NACO een eerstekringsbedrijf, een rechtstreekse dochter van de NS.

In 1946 hervatte het bedrijf de lijn Alkmaar – Leeuwarden / Heerenveen via de Afsluitdijk, die in het begin van de Tweede Wereldoorlog was gestaakt. De exploitatie vond plaats in samenwerking met de in Friesland opererende Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM), in opdracht van de ATO, die de lijn tot 1940 zelf geëxploiteerd had. In 1948 gingen de rechten over naar NACO en NTM zelf.

Door ruil van lijnen met de NZHVM te Haarlem werd het vervoergebied scherper afgebakend. In 1947 ruilde de NACO de lijn Haarlem – Bloemendaal met de NZHVM voor Purmerend – Beemster – De Rijp – Graft. In 1949 respectievelijk 1956 kwam de NACO in het bezit van de buslijnen van Amsterdam naar Purmerend en Volendam, opvolgers van de Waterlandse tram. Zij stond hierbij de lijnen van Haarlem en Beverwijk naar IJmuiden af aan de NZHVM. De NACO behield wel haar lijn Alkmaar – Beverwijk – Santpoort – Haarlem.

In 1959 werd het eiland Marken in het lijnennet opgenomen door een verbinding over de in 1957 aangelegde dam naar het vasteland.

Na de opening in 1968 van de IJtunnel in Amsterdam behielden de Waterlandse lijnen aanvankelijk hun standplaats aan de Valkenweg in Amsterdam-Noord bij het pontveer naar de De Ruijterkade. Bij Amsterdam CS was toen onvoldoende standplaatscapaciteit aanwezig. Daarom werden de NACO-lijnen later via de IJtunnel naar het Waterlooplein verlegd. In 1972, toen de NACO de NZH werd, kwam hun standplaats tegenover het CS op de Prins Hendrikkade bij de Sint-Nicolaaskerk.

In 1970 nam de NACO de stadsdienst Beverwijk over van het busbedrijf Gebr. Oosterom. Een jaar later volgde de allerlaatste overname door de NACO, van de NHADO te Bergen (NH), die al voor 50% in NS-handen was.

Fusie met NZH

In 1972 fuseerde de NACO met de NZHVM, waarbij de naam van de laatste (kortweg NZH) gehandhaafd bleef. De NZH hield de naam NACO in stand voor haar activiteiten te water. De BV Rederij NACO, die onder meer tot 2002 met het MS Bep Glasius de veerdienst Enkhuizen – Stavoren exploiteerde, is nu een onderdeel van Connexxion.

Trivia

  • In 1935 was de NACO afnemer van het allereerste chassis van de Nederlandse fabriek Kromhout, een autobus met chassisnummer B101.
  • De NACO was ook actief in het touringcarvervoer en had zich aangesloten bij de reisorganisaties Cebuto en Caravan Tours.
  • Anders dan vrijwel alle Nederlandse busbedrijven gebruikte de NACO tot het einde toe lijnletters in plaats van lijnnummers. Zo reed lijn A van Purmerend naar Amsterdam en lijn Z van Egmond aan Zee naar Alkmaar. Omdat er veel meer dan 26 lijnen bestonden en het alfabet dus ‘op’ was, werden ook dubbele lettercombinaties toegepast: lijn AB reed van Bergen naar IJmuiden en lijn VW van Volendam naar Amsterdam. Naast de voor de reizigers zichtbare letter of lettercombinatie vermeldde het dienstregelingboekje voor elke lijn ook een lijnnummer, dat niet op de bussen werd aangegeven. Zo was lijn H van Haarlem naar Monnickendam ook lijn 11, terwijl lijn HB van Beverwijk naar Wormer tevens bekendstond als lijn 45. Na de fusie met de NZH werden de lijnletters vervangen door geheel nieuwe lijnnummers. Om overlapping te voorkomen met NZH-lijnnummers werden voor het eerst in Nederland lijnnummers boven de 100 gebruikt.
  • NACO-bus 4740, een LeylandWerkspoor bolramer-streekbus uit 1959, was gerestaureerd door het NZH-Vervoermuseum te Haarlem, maar werd in 2002 na een zware aanrijding total loss verklaard. Het wrak is verkocht aan een particulier die pogingen doet tot herstel.

1937 Kromhout-naco-img463 1966 Leyland Den Oudsten » 7591 NACO 7500 AN02536 bus oprichter NACO conductrices NACO 1949 De Raadt & Kistenmaker G-58602 Kromhout carr. Verheul (1940) NACO GX-5436 Bedford carr. Verheul NACO-bus GZ-92 NACO-bus GZ-94727 GZ-94722 GZ-93049 3x Crossley GZ-67 Crossley carr. De Schelde GZ-94728 NACO-bus. 09. Kromhout bus in (slaap)kamer (foto Niestadt) GZ-94728 NACO-bus Kromhout NACO - N.V. Nederlandsche Auto Car Onderneming NACO 32 NACO 305 NACO 350 NACO 533 NACO 646 NACO 697 NACO 816 NACO 1003 NACO 1012 NACO 1032 NACO 1038 NACO 1760 NACO 1782 NACO 1991 NACO 2049, Lijn W, Pont Velsen (1955) naco 2105.large NACO 2438, Lijn AG, Castricum aan Zee (1958) Scania Vabis NACO 5150 NACO 5172 NACO 5328 NACO 5615 (1956) Verheul NACO 5634 (1957) AEC Verheul NACO 7746 NACO Alkmaar 999, Lijn 98, Stationsplein Alkmaar (1973) Leyland Verheul NACO Alkmaar 1013 Stationsplein Alkmaar (1949) NACO Alkmaar 1017, 1776, 1742, Friese Brug Alkmaar (1952) NACO Alkmaar 1038, Adelaarsweg NACO Alkmaar 1742, Doetinchem (1950) b NACO Alkmaar 1742, Doetinchem (1950) NACO Alkmaar 2427, Lijn AD, Zaandam (1949) Scania Vabis NACO Alkmaar 2566 Scania Vabis SB-06-14 Monnickendam 1960 tuuur NACO Alkmaar 5151, Prins Hendrikkade Leyland Verheul NACO Alkmaar 6705, Lijn KA, Kanaalkade Alkmaar (1972) DAF NACO Alkmaar 6709, Lijn 106, Stationsplein Alkmaar (1972) DAF NACO Alkmaar 6721, Lijn W, Stationsweg Alkmaar DAF NACO Alkmaar 6726, Lijn X, Stationsplein Alkmaar NACO Alkmaar 7523, Waterlooplein Leyland NACO Alkmaar 7524, Stationsweg Alkmaar Leyland NACO Alkmaar 7630, Lijn W (1967) Leyland NACO Alkmaar, Velsertunnel (1957) NACO Alkmaar, Velsertunnel, Beverwijk (1957) NACO Alkmaar NACO Badge NACO bus 5062 Amsterdam Waterlooplein Leyland Verheul NACO bus 7062 Hoorn NS Leyland van Hool NACO bus Scania Vabis Verheul NACO NACO logo op mouw NACO NB-60-69, Stationsplein Alkmaar, (1955) Naco Stormvogel 0690 NACO, Speeltoren Monnickendam (1959) by Library of Amsterdam Public Transport NTM Leeuwarden 4201, Lijn SB, Terpstraat Wieringermeer (1960)

 

This is a part off the buses from NACO that drove around in the Netherlands

Buses CROSSLEY England

Buses CROSSLEY England

 11

CROSSLEY MOTORS LTD

01

Crossley Motors, based in Manchester, England, produced approximately 19,000 high quality cars from 1904 until 1938, 5,500 buses from 1926 until 1958 and 21,000 goods and military vehicles from 1914 to 1945. Today I only show buses.

02

1921 Crossley 25-30

03

Overland-Crossley

04

1926 Crossley Eagle

05

1928 Crossley Eagle front

06

1929 32 seat Arrow (probably 90203) with Crossley bodywork back

07

1929 32 seat Arrow (probably 90203) with Crossley bodywork

08

1929 Crossley Six or Alpha in an official Crossley Motors publicity photo

01

09

1930 Condor bus (90401) delivered in 1930 with Crossley body.

10

1930 Crossley Condor Leeds 

12

1932  3 axle Crossley Condor built for the 1932 Scottish Bus Show. The bus was sold to Manchester Corporation

13

1932 Crossley Condor Manchester

14

1933 Crossley Mancunian

15

1936 Crossley Mancunian Singledeck

16

1936 Crossley Mancunian using a  Metro-Cammell type metal framed body.

This is chassis number 92221 from 1936 for Warrington Corporation.

11

17

1936 Crossley Mancunian Streamliner

18

1936 Crossley TrolleyDoubleDecker6x2

19

1937 Manchester Corporation Crossley bodied Trolley Double Decker4x2

20

1938 Bussen Crossley Mancunian Streamliner 1938

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

1947 Bussen Crossley 

01

22

Crossley-Condor-recovery-vehicle

23

Bahawalpur Crossly 6 Wheeler

24

1947 Bussen Crossley carr. Verheul NL

25

1947 Bussen Crossley Motors of Stockport, bus advert

26

1947 Bussen Crossley SD42-1 carrosserie De Schelde NS NL

27

1947 Bussen Crossley Werkspoor NS 1444 NZH Haarlem NS NL

11

28

1947 Bussen Crossley Werkspoor NL

29

1947 Bussen Crossley, SD42-1 de Schelde NL

30

1947 Bussen Crossley carr.Beijnes NL

31

1947 Bussen Crossley carr. de-Schelde WSM 1078 NL

32

1947 Crosley SD42 1 carr. De Schelde NL

33

1947 Crossley DD42 5 luton England

34

1947 Crossley HK1997 GTM 1 NL

35

1947 Crossley SD 42-1 uit 1947 welke bij levering voorzien was van een Schelde carrosserie,

 op deze foto dus met een nieuwe carr. van Den Oudsten, waarmee de bus nog een hele tijd mee ging.

36

1947 Crossley SD42 1 Werkspoor NL

37

1947 Crossley SD42 3 coach with Scottish Commercial body, England

38

1947 Crossley SD42-1 met Verheul body NB-62-44 KLM-busstation

39

1947 De Schelde Crossley (NB-66-12) op Circuit Zandvoort in 1962 NL

40

1948 Bussen Crossley 031 Scania Vabis B15 Fokker 1948 NS 2396 NZH Sassenheim NL

41

1948 Bussen Crossley Verheul NL

42

1948 Bussen Crossley-bus NL

43

1948 Bussen Crossley-bus NL

44

1948 Crossley SD42 1 Coach Verheul KLM NL

45

1948 Crossley SD42 2 Jongerius NL

46

1948 Crossley SD42 2 Crossley body NL

47

1948 NB-11-11 Crossley SD42-2 Verheul-Aviolanda NL

01

48

1949 Bussen Crossley DD42 dubbeldeksbus England

50

1949 Bussen Crossley DD42-5 EBK28 Lezen H52R  England

52

1949 Bussen Crossley SD42-2 carr. Aviolanda Verheul NL

53

1949 Bussen Crossley SD42-2 carr. Aviolanda Verheul NL

54

1949 Bussen Crossley

55

1949 Bussen Crossley Werkspoor 19 NS 1342 NZH Lisse NL

56

1949 Crossley 3695

57

 Crossley DAF logo

58

Crossley NBM-2131

59

Salland bus, renovated Crossley bus. Body Den-Oudsten

60

Crossley Drawing

61

Bussen Crossley-Verheul nr.17 in zijn originele toestand NL

62

Crossley Opleggerbus

63

Crossley Opleggerbussen TCR-22 NL

64

Bussen Crossley-trekkers en DAF-opleggers. 1946-mei 1 947 verkocht in 1950, 1951 en 1952. In Oost-Duitsland rijdende kerk VAD 021

65

1948 Crossley NL

66

1947 Crossley-Verheul-Aviolanda B-33734 NL

11

67

1949 Crossley SD42 single deck bus England

68

1949 Crossley NACO Alkmaar 1013 Stationsplein Alkmaar NL

69

1949 Crossley NACO  Purmerend NL

70

1950 Bussen Crossley 029 Bus Den Haag Haarlem Cleynduin Katwijk NL

72

1950 Bussen Crossley Beijnes Maarse en Kroon. MK. Bus at Haarlem station, route to Amstelveen NL

73

1950 Crossley Dominion Trolley Buses England

74

1950 Crossley NACO Alkmaar 1742, Doetinchem NL

75

1950 Crossley PT42-1 and trailer in use by the WSM bus company NL

76

1950 Crossleys NZH Haarlem 1405, Stationsplein Haarlem NL © Vergunst

77

1950 NB-66-37 Crossley NL

78

1951 Crossley Moonliner KLM Schiphol 1613, Schiphol-Oost  NL

79

1951 Crossley SD42 single deck bus Uruguay bus

80

1951 Crossley-bus van de Nederlandsche Buurtspoorweg Maatschappij NL

81

1952 Bussen Crossley NB-04-37 NL

82

1952 Bussen Crossley [1952] NB-99-55 carr. Allan

01

83

1952 Bussen Crossley carr. Domburg NB-50-72 NL

84

1952 Bussen Crossley carr. Verheul-Aviolanda NS NB-25-04 NL

85

1952 Bussen Vios-Crosleys-te-Wateringen NL

86

1952 Crossley EBAD NB-21-79 NL

87

1952 Crossley Manchester Corporation TDD64 Dominion England

88

1952 NB-67-18 Crossley carr. Aviolanda NL

89

  1952 Crossley NACO Alkmaar 1038, Adelaarsweg NL

90

1953 Bussen Crossley nr.17, na een moderniseringsverbouwing bij Domburg NL

91

1954 Bussen Crossley Vagu 28 1954 Gouda NL

92

1954 Crossley NACO Hoorn NL

93

1955 Crossley NACO 2049, Lijn W, Pont Velsen NL

94

1955 Crossley ZuidOoster bus 1995 Tilburg NS NL

11

95

1956 Bussen Crossley 018 179 Haarlem NS 1763 NL

96

1956 Bussen Crossley-Werkspoor 19 NS1324 & Scania Vabis 19 NS 2468 NZH NL

97

1958 Bussen Crossley 022 1327 wordt gesleept door de 1118 Voorburg NL

98

1958 Bussen Crossley 023 1327 wordt gesleept door de 1118 Voorburg NL

99

1958 Bussen Crossley 1408 NBM NL

100

1958 Bussen Crossley bus. Nijmegen 1494 ZuidOoster NL

101

1958 Crossley NACO 2438, Lijn AG, Castricum aan Zee NL

102

1958 Crossley st Pancras NL

103

1959 Bussen Crossleys 1820 rechts nr. onbekend NBM NL

01

104

1960 NBM Crossley 1721 Stationspl H’sum NL

105

 1972 Crossley Rode Kruis bus NL

106

CROSSLEY DD42 – SUNDERLAND CORPORATION England © John Bennet

107

Crossley SD42-1 – De Schelde NS 1108 Autobus Crossley erfg NL

108

Crossley DD42

109

Crossley Dutch bus Jongerius NL

110

Crossley 19 NS 1843 NZH Haarlem Bloemendaalseweg NL

111

Crossley A 7220 NL

112

Crossley bus registration no. FUN 319 lovingly restored

113

Bussen Crossley Maarse Kroon bus 71 Aalsmeer GZ-1401 NL

114

Crossley SD42 Silcox rebodied by Harpers in 1959

11

END

 

Filed Under: ALLANAviolandaBeijnesCROSSLEYDAFDE SCHELDEDEN OUDSTEN,DOMBURGEnglandFOKKERJongeriusMetro-CammellOLD BUSESTrolleybuses,VERHEULWERKSPOOR

Buses Asjes Alkmaar the Netherlands

Bussen ASJES 1931-1935 Alkmaar-Bergen-Haarlem Nederland

 Bussen Asjes-Minerva(chassis)-Kromhout(motor) 1933
Asjes-Minerva(chassis)-Kromhout(motor) 1933

Het is reuze lasig iets over AS te vinden. Dit stuk is dan ook een samenraapsel van verschillende sites. Die van Conam, die van OVBoskoop en een stukje uit een oude krant. Met dank, en linkjes naar de betreffende sites. Deze Asjes bus reed tussen Hilversum en Utrecht. Gebouwd door Asjes in Alkmaar op een Minerva Chassis en met een Kromhout motor.

 Bussen AS-Asjes 1932 Asjes(Alkmaar) carrosserie op A.S.Chassis
AS-Asjes 1932 Asjes(Alkmaar) carrosserie op A.S.Chassis

http://www.conam.info/carrosseriebouwers-beschrijvingen/asjes-alkmaar-bergen
De nieuwe bussen nu waren bestemd voor de verbinding van Graft en De Rijp met Purmerend, waar men dus kon overstappen op de stoomtram naar Amsterdam, welke het volgende jaar geheel geëlektrificeerd zou zijn. Deze bussen (de nummers 1, 2 en 3) hadden een Republic-chassis met Lycoming-zes-cylinder benzinemotor van 65 pk, terwijl de door de firma Asjes te Alkmaar vervaardigde carrosserie geschikt was voor het vervoer van zeventien zittende en vier staande passagiers.

 NZH006 binnenkant
Binnenkant eerst A.S. bussen met carrosserie v d firma Asjes 1932
In het Maandblad voor het NZH-personeel van december 1931 stond het volgende geestdriftige verslag :Alles glom en glansde, tot zelfs de knopen op de nieuwe uniform van den chauffeur! Mooi van lijn en kleur, natuurlijk grijs en blauw,. de bekende NZH-kleuren, nodigt deze bus reeds door zijn keurig uiterlijk tot een ritje uit.De zittingen zijn ruim en met ieder bekleed en staan geschaard langs den wand als in een balzaal. De lampen in het helderwit geschilderde plafond werpen een overvloedig licht omlaag, hetgeen door de reizigers, die hun reis met lectuur willen bekorten, ten zeerste wordt gewaardeerd.Men ziet dat de schrijver zo trots was als een vader op z’n eerste drieling!Toen eenmaal deze drie schaapjes over de brug waren volgde er weldra een hele troep, want in 1932 werd te Haarlem de eerste buslijn geopend, van de Leidsevaart bij de Munterslaan naar de Javalaan in Heemstede. Hiervoor werden twee A.S.-bussen aangeschaft. Ook deze hadden Lycoming-benzine-motoren (85 pk) en een carrosserie van de firma Asjes, thans echter voorzien van normale dwarszitbanken, 26 zit- en 5 staanplaatsen. In 1933 werden deze gevolgd door nummer 6, geheel gelijk aan de vorige twee, en door de nummers 7, 8 en 9. Deze laatste hadden ook een A.S.-chassis en een carrosserie welke door de firma Beijnes, toen nog aan het Stationsplein te Haarlem, was gebouwd. Dit waren de eerste bussen van deze fabriek, die zich tot die datum tot spoor- en tramwegmaterieel had beperkt.
 NZH008 Bijeenraapsel
2 bijeenraapsel bussen voor  4400,- gulden in 1932
In 1934 kwamen de lijnen naar Bloemendaal en Overveen en ook die van Overveen via de Zeeweg naar Zandvoort, erbij. Mede door de in 1935 gehouden Florabloemententoonstelling in Groenendaal ging het aantal bussen met sprongen omhoog. De voor die tijd “grote” serie van negen A.S.-bussen (nrs. 10 t/m 18) waren de eerste NZH-bussen voorzien van dieselmotoren. De eerste zes van deze serie hadden ook weer carrosserieën van de firma Asjes, die haar fabriek naar Bergen had overgeplaatst Om deze bussen tijdig afgeleverd te krijgen, heeft toen een groot aantal personeelsleden van de NZH daaraan in die fabriek meegewerkt De nummers 16, 17 en 18 hadden een zelfde chassis, doch de carrosserieën waren van de firma Hainje in Heerenveen. De toegepaste dieselmotor was een Kromhout van het type 3LW Men had in die tijd nog weinig ervaring met de ophanging van zo’n driecilinder dieselmotor, die met zijn laag toerental er de oorzaak v:an was, dat de chassis door de hevige trillingen veelvuldig stukscheurden.
Ten behoeve van de bewoners van Zwanenburg werd een lijntje naar Halfweg geopend, waar men op de tram kon overstappen.Hiervoor werden vier Citroënbusjes (31 tJm 34) van “Stadsverkeer” te Leiden overgenomen. Ze hadden een carrosserie van Verheul. Voor de verwachtte grote drukte tijdens de Flora 1935 werden nog twee grote bussen overgenomen. Dit waren de nummers 35, een Mercedes van de WSM, en 36, een Guy van de firma Tensen te Soest. Erg gelukkig is de NZH met deze twee bussen niet geweest.Er waren maar een paar chauffeurs die met deze “buitenbeentjes’. konden rijden en ook de monteurs hadden er een hele kluif aan. Ze stonden dan ook meer in de garage dan dat ze reden. In 1937 werden ze weer verkocht. Inmiddels waren in 1934 nog in dienst gesteld drie Indianabussen met 3LW-Kromhout-Dieselmotoren en een carrosserie van Hainje (19, 20 en 21), terwijl er in 1935 nog bij kwamen vijf Mercedesbussen met viercilinderdieselmotoren en eveneens een carrosserie van Hainje (22 t/m 26).
 NZH009 Vloot langs de Leische Vaart
NZH Vloot met divers materieel in Leiden langs Leidsche Vaart
Nauwelijks was het drukke jaar 1935 achter de rug of in het volgende voorjaar kwamen er de vier bussen 37 t/m 40 bij. Dit waren Fordbussen met 75 pk benzinemotor, welke aanschaffing om financiële redenen de voorkeur had gekregen boven een chassis met dieselmotor. Om een idee te geven van de destijds geldende prijzen vermelden wij dat zo’n Fordchassis, geheel compleet, slechts achttienhonderd gulden bedroeg. De Beynes-carrosserie voor de 37 en 38 met 23 zitplaatsen kostte 2000 gulden, zodat deze bussen, kant-en-klaar voor het gebruik, minder kostten dan nu een Dafje! De 39 en 40 waren door Hainje gecarrosseerd.In 1936 werden verder nog aangeschaft twee Kromhoutbussen (de 27 en 28) met 4LK-dieselmotor en een carrosserie van Hainje welke aan 27 zittende en 5 staande passagiers plaats bood. In 1937 kwam de Mercedes 29 bus nummer 1 van de Waterlandse lijn vervangen.Heel wat duurder dan de hiervoor genoemde Fordjes waren de vier grote Mercedes-Benzbussen, de uit 1938 daterende 41 t/m 44, die voorzien waren van een 80 pk dieselmotor en een carrosserie (31 zitplaatsen) van de firma Den Oudsten en Domburg te Woerden. Hierbij viel de staanplaatsruimte voor in de wagen bijzonder op. Langs de wanden aangebrachte klapbankjes konden als zitplaats worden gebruikt. De zittingen hadden voor het eerst trijpbekleding :het geheel was voor die tijd luxueus ingericht. De carrosserieën waren zeer solide en de eerste bus trok op de RAI sterk de aandacht. Het was met deze bussen, dat de NZH haar eerste toerritten naar de Hoge Veluwe ging maken. Tot slot kwamen in 1939 de bussen 35 en 36 het vooroorlogse wagenpark verstevigen. De oude wagens met deze nummers waren, zoals hiervoor vermeld, reeds verkocht.De 35 had een Kromhout-chassis met Hercules zescilinders dieselmotor, terwijl de 36 een A.S.-chassis bezat, eveneens met Herculesmotor. Het waren de eerste voorbesturingsbussen bij de NZH en als zodanig kunnen ze beschouwd worden als de voorlopers van de naoorlogse Crossley’s. Ook bij dezen twee bussen trof men voorin een grote ruimte aan voor 12 staanplaatsen, verder waren er 24 zitplaatsen. Er waren hier twee luchtbediende deuren voor in- en uitstappen.Met één enkele speciaal hiervoor ontworpen luchtkraan kon de chauffeur beide deuren naar willekeur bedienen. De vormgeving verleende deze vooroorlogse bus een modern aanzicht. Meer over de Geschiedenis van het OV en het NZH in speciaal op http://www.openbaarvervoerinboskoop.nl/busgeschiedenis/nzh/NZH02.htm waar ook een groot deel van de info uit dit stuk vandaan komt.

 

 Bussen ASjes bussen
Crossley Bus , A.S. Chassis, Hercules 6 cyl motor

 

Bussen AS bus v d GTW met van Eerten carrosserie , gefotografeerd op de Edesche Heide tussen Ede en Arnhem, 1934
bussen-as-bus-v-d-gtw-met-van-eerten-carrosserie-gefotografeerd-op-de-edesche-heide-tussen-ede-en-arnhem-1934
 Bussen AS Nederland
A.S. bus v d GTW met van Eerten carrosserie , gefotografeerd op de Edesche Heide tussen Ede en Arnhem, 1934

De A.S. Fabriek leverde zijn laatste bus af in 1954 en deze werd in 1964 alweer afgevoerd. Het lijkt er op dat er geen een is overgebleven. We zullen het dus met deze foto’s moeten doen. Dat was het weer!